از درک تا دلبستگی: تاثیر ادراک محیط یادگیری بر اشتیاق تحصیلی دختران دبیرستانی

در عصر حاضر، یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی، حفظ و تقویت انگیزش تحصیلی در دانش آموزان است. در این میان، اشتیاق تحصیلی به عنوان شاخصی پویا و حیاتی، نقش مهمی در کیفیت یادگیری، تداوم فعالیت های تحصیلی و موفقیت آموزشی ایفا می کند (حسین زاده، ۱۴۰۲). اشتیاق تحصیلی مفهومی فراتر از حضور فیزیکی در کلاس یا انجام تکالیف است؛ بلکه بازتابی از درگیری شناختی، هیجانی و رفتاری دانش آموز با فرایند یادگیری به شمار می رود. این مولفه، هنگامی معنا پیدا می کند که دانش آموز از نظر ذهنی و عاطفی در یادگیری غوطه ور شده، با علاقه به مفاهیم می پردازد و در فعالیت های درسی مشارکت فعال دارد (شیخ الاسلامی و کریمیان پور، ۱۳۹۷). از جمله عواملی که می تواند زمینه ساز پرورش اشتیاق تحصیلی باشد، ادراکات دانش آموز از محیط یادگیری است (حیرانی و موسوی، ۱۴۰۱). برداشت ذهنی دانش آموز از فضای کلاس، تعامل با معلم، نوع ارتباط با هم سالان و ساختارهای آموزشی مدرسه، تاثیر بسزایی بر نوع نگرش او به یادگیری و میزان درگیری تحصیلی دارد (عربخانی و همکاران، ۱۴۰۲). چنانچه محیط آموزشی از دیدگاه دانش آموز مثبت، حمایتگر و انگیزشی تلقی شود، این ادراک مثبت می تواند زمینه ساز اشتیاق بیشتر به فعالیت های تحصیلی گردد. اما در صورتی که فضای یادگیری خشک، بسته، غیر تعاملی و صرفا تکلیف محور باشد، احتمال افت اشتیاق و کاهش مشارکت فعال دانش آموزان افزایش خواهد یافت (حیرانی و موسوی، ۱۴۰۱). در بررسی پیشینه های ارائه شده، می توان گفت که اکثر مطالعات به طور مستقیم یا غیرمستقیم با موضوع پژوهش حاضر یعنی بررسی رابطه ادراکات محیط یادگیری و حمایت اجتماعی با اشتیاق تحصیلی دانش آموزان مرتبط هستند. پژوهش رستگار و همکاران (۱۴۰۱) و حیرانی و موسوی (۱۴۰۱) به طور مشخص به رابطه حمایت اجتماعی و ادراک محیط یادگیری با اشتیاق تحصیلی پرداخته اند و یافته های آن ها مبنای نظری مستحکمی برای تحقیق حاضر فراهم می کند. همچنین پژوهش های بیان فر و همکاران (۱۴۰۰)، خالق خواه و همکاران (۱۳۹۹)، طلائی و همکاران (۱۳۹۸) و ابراهیم زاده و همکاران (۱۳۹۶) نیز مرتبط هستند چرا که به نقش میانجی هیجانات، جو خانواده، حمایت تحصیلی و ادراکات کلاسی در شکل گیری اشتیاق تحصیلی اشاره داشته اند.

کلیدواژه ها:

درک ، دلبستگی ، ادراک ، یادگیری ، آموزش.