هوش مصنوعی و دسترسی فراگیر به آموزش

تحولات فناورانه در دهه های اخیر، به ویژه در حوزه هوش مصنوعی (AI)، چشم اندازهای نوینی برای نظام های آموزشی در سراسر جهان گشوده اند. در این میان، یکی از مهم ترین کارکردهای هوش مصنوعی، فراهم ساختن بسترهایی برای تحقق آموزش فراگیر، عادلانه و شخصی سازی شده است. این مقاله به بررسی نقش و ظرفیت های هوش مصنوعی در ارتقای دسترسی آموزشی برای گروه های مختلف از جمله دانش آموزان با نیازهای ویژه، ساکنان مناطق محروم، و اقلیت های زبانی و فرهنگی در ایران می پردازد.در ابتدا، مفاهیم کلیدی از جمله «آموزش فراگیر» و «یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی» تبیین شده و سپس، کاربردهای هوش مصنوعی در تسهیل یادگیری شخصی، پشتیبانی از دانش آموزان با ناتوانی های جسمی یا شناختی، و بهبود ارزیابی های آموزشی بررسی می شود. همچنین با استناد به پژوهش های داخلی، تجارب بومی موفق مانند سامانه «نیمکت هوشمند» و «یار مهربان» به عنوان نمونه هایی از بهره گیری هوش مصنوعی در مناطق کم برخوردار معرفی می گردند.در بخش دیگری از مقاله، چالش هایی چون شکاف دیجیتال، کمبود زیرساخت ها، ضعف سواد دیجیتال معلمان و مخاطرات اخلاقی ناشی از به کارگیری AI مورد واکاوی قرار گرفته اند. در نهایت، مجموعه ای از راهکارهای سیاستی شامل تدوین سند ملی هوش مصنوعی آموزشی، طراحی پلتفرم های بومی چندزبانه، آموزش معلمان و ایجاد سازوکارهای اخلاقی و حقوقی پیشنهاد شده است.نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی، در صورت استفاده ی هوشمندانه و مسئولانه، می تواند به عنوان عاملی کلیدی در تحقق عدالت آموزشی و کاهش نابرابری های یادگیری در نظام آموزش ایران ایفای نقش کند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی:هوش مصنوعی ، آموزش فراگیر ، یادگیری تطبیقی ، عدالت آموزشی ، یادگیرندگان با نیازهای ویژه ، شکاف دیجیتال ، سیاست گذاری آموزشی ، پلتفرم های بومی.