تحلیل روان شناختی رمان آتش بدون دود با تکیه بر نظریات انسان گرا ( مزلو، راجرز، فرانکل)

تحلیل روان شناختی متن، رویکردی نوین در نقد ادبی معاصر است که با کنش های روانی متن را با تکیه بر نظریات معتبر روان شناسی مورد بررسی قرار می دهد؛ رساله حاضر هفت جلد رمان آتش بدون دود از نادر ابراهیمی را با بهره گیری از نظریات غالب در انسان گرایی ( مزلو، راجرز و فرانکل) و به شیوه تحلیلی- توصیفی مورد تحلیل روان شناختی قرار داده است؛ یافته های پژوهش حاکی از تطبیق کلی رمان آتش بدون دود با شاخصه های روان شناسی انسان گرا است، در دو جلد نخست، مولفه های هرم مزلو، بیش ترین فراوانی را دارند؛ و کنش شخصیت های اول رمان در این جلد عموما بر اساس کمبودهای نیازهای اولیه هرم مزلو، انجام می پذیرد.، اما از اواخر جلد سوم تا پایان جلد هفتم، ویژگی های کنش کامل مطابق با رویکرد راجرز، همچنین مولفه های معناگرایی فرانکل فزونی می گیرد. و شخصیت های اول رمان در جلدهای مذکور، به عنوان قهرمان های ملی، نمونه کامل، خودشکوفایی، کنش کامل و تعالی شخصیتی هستند. بررسی های آماری، نشان دهنده میزان تطبیق 60درصد با هرم مزلو، 23درصد الگوی معناجویی فرانکل، و 17درصد نظریه کنش کامل راجرز است؛ در این میان، نیاز به ایمنی، آزادی خواهی و آرمان گرایی، بیش ترین پراکندگی را در هفت جلد رمان آتش بدون دود دارد ؛ نتیجه آن که قلم نادر ابراهیمی در پرداخت رمان آتش بدون دود قرابت معناداری با شاخصه های روان شناسی انسان گرا دارد؛ همچنین نتایج این پژوهش ثابت می کند رویکرد انسان گرایی قادر است ابزار فکری لازم جهت خلق متون سیاسی-اجتماعی چون رمان آتش بدون دود را در اختیار نویسنده قرار دهد.

کلیدواژه ها:

آتش بدون دود ، تحلیل روانشناختی ، مزلو ، راجرز ، فرانکل ، نادر ابراهیمی.