تحلیل تحولات اجتماعی و سیاسی خراسان در آستانه مشروطیت بر اساس اسناد کنسولی انگلیس در مشهد (۱۳۲۵ق/ ۱۹۰۷م)

پژوهش حاضر به بررسی تحولات اجتماعی و سیاسی خراسان در آستانه مشروطیت بر اساس گزارش های روزانه کنسول انگلیس در مشهد (۱۳۲۵ق/ ۱۹۰۷م) می پردازد. در این دوره، خراسان شاهد درگیری میان حکمرانان، روحانیون و نیروهای تجددخواه بود. ازجمله مسائل مهم، نقش آصف الدوله (غلامرضا خان اینانلو شاهسون)، حاکم وقت خراسان، در فروش گندم به روسیه، واگذاری مقام ها به فرزندان خود و ارتباط با کنسولگری های خارجی به ویژه انگلیس بود. این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی، بر مبنای تحلیل محتوای گزارش های کنسول انگلیس به بررسی نقش حکمرانان و روحانیون در تنش های سیاسی و اجتماعی خراسان، تضادهای میان روحانیون و تجددخواهان، تاثیر کنسولگری ها در تصمیم گیری های محلی و واکنش روحانیون به اصلاحات می پردازد. یافته ها نشان می دهد که درگیری های داخلی میان روحانیون و تجددخواهان، نفوذ کنسولگری ها در امور محلی و مقاومت در برابر نوگرایی، عوامل کلیدی در تحولات خراسان بودند. تعامل پیچیده میان این گروه ها ساختار سیاسی و اجتماعی منطقه را به شدت تحت تاثیر قرار داد و موجب تغییراتی در مناسبات قدرت و اقتصاد محلی شد.

کلیدواژه ها:

آصف الدوله ، مشروطیت ، روحانیون خراسان ، کنسولگری انگلیس