نظام بین الملل و روند ها و سازوکارهای توسعه در ایران معاصر

نوسازی و توسعه ایران در دو سده گذشته فراز و فرودها و رونق و رکودهایی را پشت سر گذاشته است. با گسترش اندیشه های توسعه، ضرورت برنامه ریزی آن آشکار و سازمان برنامه و بودجه کشور تاسیس شد. در دهه های پیش از ۱۳۲۷ اقدامات اندکی در خصوص ایجاد یک نظام برنامه ای در عرصه اقتصاد انجام شد، ولی با تشکیل سازمان برنامه و بودجه و انتظام فعالیت های آن، به یک نظام تبدیل شد. در این راستا، پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این پرسش است که «جهت گیری های برنامه های توسعه در ایران معاصر، با توجه به روندهای توسعه در نظام بین الملل، چگونه بوده است؟». روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و از چارچوب های مفهومی توسعه در مکتب نوسازی استفاده شده است. در پاسخ به پرسش اصلی، این فرضیه مطرح است که «نوسازی و توسعه در ایران از آغاز گرایش بیشتری به جنبه های اقتصادی داشته و این مسئله از دوره پهلوی تا سال های پس از انقلاب اسلامی نیز ادامه یافته است. تنها در برنامه پنجم دوره پهلوی و نیز از برنامه سوم پس از انقلاب اسلامی شاخص های غیراقتصادی در برنامه های توسعه لحاظ شده اند». پس از انقلاب اسلامی، با توجه به نیازهای داخلی و الزامات بین المللی، برنامه های اقتصادی- اجتماعی با توسعه سیاسی، تنش زدایی و تعامل با نظام بین الملل آمیخته می شوند و توجه به توسعه همه جانبه در دستور کار دولت ها قرار می گیرند.

کلیدواژه ها:

نوسازی ، برنامه ریزی ، توسعه اقتصادی ، ایران