ارزیابی عملکرد سیستم های زه کشی با استفاده از نقشه برداری رقومی شوری خاک

به منظور ارزیابی عملکرد سیستم زه کشی در اراضی تجهیز و نوسازی شده تنورلاهور استان یزد و بر اساس روش فرامکعب لاتین موقعیت ۴۹ نقطه برای اخذ ۱۴۷ نمونه خاک، ۲۸ نمونه آب و ۲۲۵ نقطه قرائت دستگاه هدایت گر الکترومغناطیس تعیین شد. مقادیر شوری و ترکیب یونی نمونه های آب و خاک در آزمایشگاه نیز برای درون یابی و تهیه نقشه تغییرات شوری خاک در منطقه ریشه تعیین شد. رابطه بین هدایت الکتریکی و هدایت الکترومغناطیسی قرائت شده توسط دستگاه در دو حالت افقی و عمودی با استفاده از روش های رگرسیون چندگانه بررسی شد. نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد که در هر دو مورد تنها قرائت دستگاه در وضعیت افقی با میانگین شوری خاک دارای رابطه رگرسیونی معنی داری است. بر اساس نتایج ارزیابی شوری خاک تنها بر اساس نمونه گیری سنتی و تجزیه آزمایشگاهی نمی تواند تصویری واقعی از وضعیت شوری و عملکرد سیستم زه کشی ارایه نماید. در حالی که برآورد مقدار شوری خاک با استفاده از مقادیر هدایت الکتریکی ظاهری خاک، با وضعیت گیاه و عملکرد سیستم زه کشی رابطه بهتری نشان داد. بر این اساس، شوری خاک در قسمت های میانی پروژه کاملا کنترل شده به نحوی که شوری خاک حتی به کمتر از شوری آب آبیاری نیز رسیده است، این در حالی است ‎که در حاشیه پروژه و جایی که وظیفه زه کشی بر عهده زهکش اصلی بوده، مقادیر شوری خاک زیاد است. از لحاظ شوری زهاب نیز در قسمت های پایاب افزایش تجمعی شوری مشاهده شد. تغییرات زمانی شوری زهاب در مقاطع مختلف شبکه زه کشی نشان می دهد که شوری زهاب در هر محل با زمان تقریبا ثابت است. شوری زهاب در جمع کننده ها (نقاط P۱ و P۲) در حدود ۲۰ دسی زیمنس بر متر و در زه کش اصلی (نقطه P۳) در حدود ۳۳ دسی زیمنس بر متر باقی مانده است. این شرایط نشان می دهد که سیستم زه کشی به شرایط ماندگار یا شبه ماندگار نزدیک شده است.

کلیدواژه ها:

شوری ، زهکشی ، پسته ، القای الکترومغناطیس ، ارزیابی