شناسایی عوامل موثر و طراحی الگوی نظری تفکر انتقادی مبتنی بر فرهنگ مطالعه در نوجوانان

هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل موثر و طراحی الگوی نظری تفکر انتقادی مبتنی بر فرهنگ مطالعه در نوجوانان است. این پژوهش از نوع آمیخته (کیفی و کمی) می باشد. در بخش کیفی، ابتدا با استفاده از روش فرا ترکیب، مقالات منتخب شناسایی شدند. در این مرحله، عواملی چون کلیدواژه ها و پایگاه های داده برای سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ مورد ارزیابی قرار گرفت و در نهایت ۱۲۰ مقاله انتخاب شد. سپس با روش کتابخانه ای و مرور مقالات، ۶۰ مقاله نهایی شناسایی و در ۱۴ مولفه اصلی شامل حقیقت جویی، گشوده ذهنی، تحلیلگری، قاعده مندی، اعتماد به نفس، کنجکاوی، تجربه و کمال، حل مسئله، تفکر راهبردی، تفسیر، ارزشیابی، قدرت بیان و خودتنظیمی و ۹۶ شاخص دسته بندی گردیدند. همچنین برای شناسایی و تایید نهایی مولفه ها و شاخص ها از روش کیفی دلفی فازی استفاده شد. در این راستا، از ۲۰ خبره حوزه فلسفه تعلیم و تربیت نظرسنجی انجام گرفت و در نهایت تعداد ۱۴ بعد و ۸۹ شاخص تایید شد. در بخش کمی، به منظور ارزیابی الگوی نظری تفکر انتقادی مبتنی بر فرهنگ مطالعه در نوجوانان، پرسشنامه ای محقق ساخته طراحی و بین ۳۸۴ نفر توزیع گردید. در این بخش، از رویکرد معادلات ساختاری برای تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. نتایج نشان داد که فرهنگ مطالعه موجب رشد تفکر انتقادی در نوجوانان می شود و با افزایش میزان مطالعه، دانش آموزان تمایل بیشتری به تفکر در مسائل پیدا می کنند و در نتیجه، مهارت های تفکر انتقادی آنان در سطوح مختلف ارتقاء می یابد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، فرهنگ مطالعه ، طراحی الگو ، مدلسازی معادلات ساختاری ، دلفی فازی