نقش دستوری ردیف های فعلی در مضمون آفرینی و استعاره سازی در قصاید خاقانی

موضوع پژوهش حاضر تبیین و تحلیل نقش دستوری ردیف­های فعلی در مضمون­آفرینی، القای معانی و استعاره­سازی در قصاید خاقانی است. تبیین یکی از ظرفیت های ناشناخته ردیف، ارائه الگویی روشمند و قابل انطباق به سروده های دارای ردیف­های فعلی در پیوند با دریافت درست مضامین شعری و تعیین محوری ترین موضوع ابیات این سروده­ها هدف پژوهش حاضر است. آشنایی با یکی از ظرفیت های ناشناخته ردیف، شناخت نقش ردیف های فعلی در مضمون­آفرینی و استعاره­سازی از دیگر اهداف این پژوهش محسوب می شود و در این راستا می­کوشد به پرسش­های زیر پاسخ دهد: جایگاه دستوری ردیف، چه نقشی در استعاره­سازی، القای مفاهیم و مضمون آفرینی دارد؟ چگونه می توان از راه شناخت نقش دستوری ردیف، محوری­ترین موضوع مطرح در ابیات را تشخیص داد؟ روش پژوهش توصیفی تحلیلی است. جامعه آماری تمامی قصاید مردف خاقانی را در بر می گیرد و حجم نمونه، قصاید دارای ردیف های فعلی است. داده ها به صورت کتابخانه ای و سندکاوی گردآوری و نتایج با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا تجزیه و تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد شناخت میزان توانمندی شاعر در آفرینش تصاویر شعری، مضمون آفرینی و تعیین محوری ترین موضوع هر بیت و گرانیگاه آن و شناخت میزان توان استعاره­سازی شاعر با این الگو به آسانی امکان پذیر است. همچنین نتیجه بیانگر توانمندی خاقانی در استفاده از این ظرفیت زبانی است که در متن این پژوهش به تفصیل به آن پرداخته شده است.

کلیدواژه ها:

قصیده ، خاقانی ، ردیف ، نقش دستوری ، مضمون آفرینی ، استعاره سازی