برآورد شاخص برفی SZIsnow در مقیاس حوضه ای با استفاده از پایگاه اطلاعاتی GLDAS

پایش خشکسالی در حوضه های برفی، مستلزم اصلاحاتی در شاخص های متداول خشکسالی تحت عنوان شاخص های خشکسالی برفی است. جدیدترین شاخص برفی توسعه یافته عبارت از SZIsnow است. محاسبه شاخص مزبور، علاوه بر داشتن الگوریتم خاصی، مستلزم دسترسی به مقادیر ۲۲ متغیر مختلف اقلیمی و فیزیکی از جمله رطوبت خاک در عمق ۰ تا ۱۰ سانتی متر، رطوبت خاک در عمق ۱۰۰ تا ۲۰۰ سانتی متر، دمای هوا، آب معادل برف، رواناب حاصل از ذوب برف، ، بارش برف، بارش باران، نرخ کل بارندگی، تبخیر و تعرق، سرعت باد، رواناب سطحی، رواناب آب زیرزمینی، تبخیر بالقوه، فشار هوا، رطوبت نسبی، شار خالص گرمای نهان، شار حرارتی زمین، شار خالص حرارتی محسوس، تبخیر از خاک لخت، تبخیر از تاج پوشش، تعرق و تبخیر و تعرق بالقوه است. شاخص مزبور، تاکنون فقط در مقیاس قاره ای محاسبه شده است. این در حالی است که پایش خشکسالی در مقیاس حوضه ای به عنوان یکی از جنبه های مدیریتی منابع آب دارای اهمیت است. از طرفی به دلیل نبودن اطلاعات کافی برای تخمین پارامترهای مزبور، استفاده از اطلاعات پایگاه های داده جهانی راه گشا خواهد بود. از این رو در پژوهش حاضر، علاوه بر معرفی فرایند محاسبه شاخص SZIsnow، در حوضه آبریز دز، اقدام به استخراج پارامترهای مورد نیاز شاخص در مقیاس زمانی ۳، ۶ و ۱۲ماهه و دوره ۴۱ساله (۱۹۸۲ تا ۲۰۲۳) با استفاده از داده های  GLDASو سپس پایش خشکسالی حوضه مورد مطالعه شد. نتایج نشان داد که شاخص جدید SZIsnow، چندمتغیره ای است که به واسطه وجود پارامترهایی که فاقد مشاهدات زمینی است و از سوی دیگر دردسترس بودن پایگاه معتبر GLDAS، امکان محاسبه شاخص را فراهم می آورد. همچنین نتایج نشان داد که در گام های زمانی ۳، ۶ و ۱۲ماهه به ترتیب جولای، به میزان ۰/۵۹-، ماه ژوئن به میزان ۰/۴۵- و ماه اکتبر به میزان ۰/۳۵- بیشترین میزان خشکسالی را دارد.

کلیدواژه ها:

Snow drought ، SZIsnow index ، Dez basin ، Snow water equivalent ، Snow melting ، خشکسالی برفی ، شاخص SZIsnow ، حوضه آبریز دز ، آب معادل برف ، ذوب برف