تاریخ گذاری حدیث درگیری حضرت موسی (ع) با فرشته مرگ در منابع اهل سنت

پس از قرآن کریم، مهمترین منبع شناخت شریعت و دستیابی به آموزه های اسلامی در حوزه هایی مانند عقاید، احکام فقهی، اخلاق و سیره، روایات و احادیث منسوب به پیامبر (ص) و ائمه (ع) است. با این حال، در منابع حدیثی اهل سنت، شماری از روایات وجود دارند که با معیارهای پذیرش حدیث از جمله سازگاری با عقل، قرآن و سنت قطعی در تعارضند. یکی از مصادیق بحث برانگیز، روایت «درگیری حضرت موسی (ع) با فرشته مرگ» است که در منابع متعدد اهل سنت با اسناد و متون گوناگون نقل شده است. تناقضات موجود در محتوای این روایت از جمله تصویرپردازی غیرمنطقی از تعامل فرشته مرگ با پیامبر الهی، ناسازگاری با آموزه هایی مانند عصمت انبیا، اخلاق پیامبرانه و التزام به اطاعت از فرامین الهی لزوم واکاوی تاریخی و سندشناختی این حدیث را آشکار می سازد. این پژوهش با روش تاریخ گذاری سند و متن، خاستگاه شکل گیری و سیر تطور روایت مذکور را بررسی می کند. با تحلیل تطبیقی متون مشابه، دسته بندی نسخه های مختلف، ترسیم شبکه اسنادی و شناسایی حلقه های مشترک اصلی و فرعی در زنجیره راویان، نتایج نشان می دهد که زمان جعل این حدیث به نیمه دوم قرن اول هجری و هم زمان با دوره حیات ابوهریره بازمی گردد. افزون بر این، از منظر نقد محتوایی، روایت یادشده با مبانی کلامی اسلام (مانند عصمت انبیا)، اصول اخلاقی و منطق دینی در تضاد است و حتی در چارچوب آموزه های عهدین نیز فاقد پشتوانه است. بنابراین، با توجه به ناسازگاری های سندی و متنی، انتساب این روایت به پیامبر اکرم (ص) فاقد اعتبار علمی و دینی است.

کلیدواژه ها:

نقد حدیث ، تاریخ گذاری سند و متن ، جعل حدیث ، عصمت انبیا ، ملک الموت ، ابوهریره