تبیین قاعده «سقوط عدالت سیاسی» در صورت تخلف از وعده های انتخاباتی؛ با تکیه بر آموزه های حدیثی

یکی از بایسته های فقه سیاسی اسلام، لزوم پایبندی به عدالت در سپهر کنش های کارگزاران و نیز تنظیم و تعریف بایسته های فقهی مورد نیاز در این عرصه است. فرآیند انتخاب این افراد نیز، آوردگاهی برای بروز رفتارهای سیاسی داوطلبان و رای دهندگان است. این پژوهش به روش اکتشافی- تحلیلی و با بهره از منابع اسنادی در پی دست یافتن به قاعده ای است که توان ارزیابی مولفه «عدالت سیاسی» کارگزاران نظام اسلامی را داشته باشد. در این راستا، حدیثی از امام صادق (ع) دست مایه پژوهش قرار گرفته که بر اساس مفاد آن، پایبند نبودن به وعده ها، گونه ای از ظلم و عدالت سوزی معرفی شده است. برای دست یافتن به هدف پیش گفته، در گام نخست، مفهوم عدالت سیاسی و ادله اشتراط عدالت برای حاکمان مسلمان تبیین شده است. در گام پسین، از دلایل ذیل برای اثبات لزوم وفا به وعده های انتخاباتی بهره برده شده است: ۱- اطلاق ادله وفای به عهد، ۲- عمومات رهنمون بر لزوم امانت داری؛ ۳- اصل صداقت محوری در سلوک سیاسی اسلامی؛ ۴- آموزه های رهنمون بر اخلاق مداری؛ ۵- اختلال انگیزی در نظام روابط حاکمیت با مردم؛ ۶- تعدی به حقوق عامه و ۷- ناسازگاری تخلف از وعده با کفایت سیاسی مورد نیاز برای کارگزاران. دستاورد نوشتار آن است که با بهره از این دلایل می توان قاعده ای به شکل «اسقاط العداله بالحنث عن الوعده» پی ریزی نمود و از آن برای اعتبار سنجی میزان عدالت داوطلبان مسئولیت های انتخابی بهره برد.

کلیدواژه ها:

وعده دروغ ، عدالت سیاسی ، انتخابات ، منتخبان ، کارگزاران