روش تفسیری شیخ صدوق در کتاب «التوحید» با تکیه بر گونه شناسی روایات تفسیری

قرآن کریم مفاهیم متعالی را با ارائه ی تصویری محسوس بیان می کند؛ اسماء و صفات الهی از جمله این مفاهیم است که در حوزه آیات متشابه قرار گرفته و در سخنان ائمه (ع) به تبیین، تفسیر و تشریح آن ها پرداخته شده است. شیخ صدوق با تالیف کتاب «التوحید» بخش قابل توجهی از این روایات را جمع آوری نموده است. این پژوهش درصدد یافتن روش شیخ صدوق در گزینش روایات «التوحید» و مشخص نمودن کارکرد این روایات در تبیین آیات متشابه، برآمده است. از این رو، جهت تبیین رابطه آیات و روایات و نیز نوع کارکرد و اثر آن در متن از گونه شناسی کارکردگرای مبتنی بر روش بریمو استفاده شده و ضمن توصیف و تحلیل ۲۴۵ روایت تفسیری موجود در کتاب التوحید با تمرکز بر گونه شناسی کارکردگرا آن ها را در بخش های معناشناسی، زبان شناسی، تبیینی تفسیری، تاویلی و تشریعی دسته بندی نموده است. در این میان روایات تفسیری با کارکرد تبیینی بیشترین بسامد را دارد و کارکردهای شناختی، تاسیسی و تشریعی به ترتیب بسامدهای کمتری دارند؛ بر این اساس می توان روش های تفسیری اجتهادی، ادبی، قرآن به قرآن و تفسیر بطنی با گرایش روایی کلامی را از رویکردهای شیخ صدوق در کتاب «التوحید» برشمرد.

کلیدواژه ها:

شیخ صدوق ، التوحید ، روایات تفسیری ، گونه شناسی ، گونه شناسی کارکردگرا