شناسایی و حذف جهش های نقطه ای در سری داده های بارش با استفاده ازآزمون های همگنی (مطالعه موردی: هجده ایستگاه بارانسنجی حوضه آبریز جیرفت)

بارش یکی از پارامترهای کلیدی در چرخه هیدرولوژی و شناسایی تغییرات آب و هوایی یک منطقه، است در مطالعه حاضر در مرحله اول، آزمون همگنی و روند برای داده های بارش ۱۸ ایستگاه در حوضه آبریز سد جیرفت، در بازه زمانی سال های ۱۳۷۰ تا۱۳۹۹ با استفاده از آزمون های پتی، بیشاند و نرمال استاندارد و آزمون ناپارامتری من-کندال انجام گرفت. پس از آن به منظور اصلاح و حذف داده های پرت، به بررسی همگنی و جهش در مرحله دوم پرداخته شد و با تکرار آزمون برای بازه های تفکیک شده، زمان وقوع سایر جهش ها نیز شناسایی گردید. با بررسی کل مراحل تفکیک، در کلیه ایستگاه ها ناهمگنی در داده های بارش مشاهده شد. نتایج آزمون های همگنی در ایستگاههای مختلف متفاوت است، در یک ایستگاه مشخص هم، جهش های شناسایی شده برای بارش ماهانه در سالهای مختلف و توسط آزمون های متفاوت شناسایی شدند این موضوع حساسیت آزمون های همگنی به شرایط محلی و زمانی جمع آوری داده های هواشناسی و ضرورت انجام آزمون های مختلف همگنی جهت شناسایی دقیق جهش های احتمالی را نشان می دهد. به طور کلی، %۲۹/۴۱موارد ناهمگن توسط آزمون بیشاند، ۸۳/۳۴% توسط آزمون نرمال استاندارد و ۸۸/۲۳% توسط آزمون پتی تشخیص داده شدند. نتایج آزمون من کندال نشان داد که ۸۶/۱۵%داده ها دارای روند می باشند، ۸۳/۴% داده ها روند نزولی و ۰۳/۱۱% داده ها روند صعودی دارند. بیشترین موارد رونددار در ایستگاه جمیل آباد با سه روند نزولی و یک روند صعودی مشاهده شد، علاوه بر این ارتباط مشخصی میان میزان معنی داری آزمون های همگنی و وجود روند در داده ها مشاهده نشد. نتایج این مطالعه برای مطالعات منابع آب، کاهش خشکسالی و توسعه کشاورزی پایدار، کاربردی است.

کلیدواژه ها:

آزمون بیشاند ، آزمون پتی ، آزمون نرمال استاندارد ، آزمون ناپارامتری روند ، من-کندال