نقش گیاهان سازگار با شرایط بیابانی در توسعه اقتصادی-اجتماعی جوامع محلی (مطالعه موردی: مناطق جنوبی شهر سمنان و سرخه)

بیابان زایی یکی از چالش های مهم مناطق خشک و نیمه خشک جهان است که پیامدهای منفی متعددی مانند کاهش منابع آب، فرسایش خاک، مهاجرت روستاییان و آسیب به زیست بوم ها دارد. کشت گیاهان سازگار با شرایط بیابانی به عنوان راهکاری پایدار، می تواند در مدیریت این پدیده موثر باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی کشت گیاهان بیابانی در چهار روستای جنوب شهر سمنان و سرخه است. جامعه آماری شامل۱۷۲۴ نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۱۵نفر به صورت تصادفی انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه استاندارد جمع آوری و با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که اگرچه ۹۲/۳۸ درصد از پاسخ دهندگان تایید کردند که در منطقه آن ها کشت گیاهان بیابانی انجام می شود، تنها ۱۴/۲۹درصد معتقد بودند این کشت ها به ایجاد شغل منجر شده اند و فقط ۳/۸۱ درصد اعلام کردند که در تصمیم گیری های مرتبط با این فعالیت ها مشارکت داشته اند. تحلیل مولفه های اصلی دو عامل کلیدی تاثیر اقتصادی- اجتماعی با ۸۸/۳۹ درصد واریانس و تاثیر زیست محیطی با ۴/۷۶ درصد واریانس به عنوان دو مولفه اصلی شناسایی شد. بیشترین میانگین نگرش در بعد زیست محیطی (۳/۵) و کمترین در بعد اقتصادی (۲/۲۹) ثبت شد. از مهم ترین اثرات زیست محیطی می توان به تثبیت خاک، کاهش گردوغبار و افزایش تنوع زیستی اشاره کرد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه کشت گیاهان بیابانی از نظر زیست محیطی موثر بوده است، اما تحقق منافع اقتصادی و اجتماعی نیازمند برنامه ریزی جامع، توسعه بازار و افزایش مشارکت جوامع محلی است.

کلیدواژه ها:

گیاهان سازگار با بیابان ، توسعه پایدار ، مدیریت زیست محیطی ، اقتصاد محلی ، مشارکت جوامع محلی