ازدیاد حساسیت متعاقب واکسیناسیون: انواع، مکانیسم اثر و مدیریت بالینی

ایمن سازی از طریق واکسیناسیون یکی از موثرترین اقدامات پیشگیرانه در برابر بیماری های عفونی است که نقش کلیدی در کاهش نرخ بیماری و مرگ و میر دارد. پیامدهای نامطلوب پس از ایمن سازی (Adverse events following immunization) طیف گسترده ای از عوارض را در بر می گیرند که بروز آن ها به اجزای واکسن، فرایند واکسیناسیون و یا شرایط زمینه ای دریافت کننده واکسن مربوط می شوند. بخشی از این عوارض به واکنش های ازدیاد حساسیت (Hypersensitivity reactions) اختصاص دارند. آنافیلاکسی (Anaphylaxis)/شوک آنافیلاکتیک (Anaphylactic shock) که یکی از وخیم ترین عوارض نادر متعاقب دریافت واکسن است، در این گروه قرار دارد. در این مقاله، انواع واکنش های ازدیاد حساسیت متعاقب واکسیناسیون (نوع I تا IV)، مکانیسم های اثر، عوامل ایجادکننده و واسطه های ایمنی دخیل در هر یک شرح داده شده اند. هم چنین، یافته های بالینی مربوط به این چهار نوع واکنش ازدیاد حساسیت در حیوانات اهلی توصیف شده اند. با توجه به ضرورت مداخلات فوری در شوک آنافیلاکتیک، روش های درمانی این عارضه به تفضیل بیان شده است. در سایر موارد، اقدامات ضروری مدیریت بالینی ذکر شده است. در نهایت، توصیه های ترویجی در زمینه گزارش دهی و پیشگیری از واکنش های ازدیاد حساسیت متعاقب واکسیناسیون ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

واکسن ، واکسیناسیون ، پیامدهای نامطلوب پس از ایمن سازی ، ازدیاد حساسیت وابسته به واکسن