تغییرهای ترکیبات فیتوشیمیایی و رنگدانه های فتوسنتزی ساقه و برگ نژادگان های تمشک سیاه (Rubus sanctus) ایران در طول فصل رشد

ایران بهدلیل شرایط آب و هوایی گوناگون، تنوع بالایی ازگونههای گیاهان باغی از جمله تمشک سیاه را دارا است. تمشک سیاه به دلیل دارا بودن ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی، یکی از مهم ترین منابع تامینکننده آنتوسیانین و ترکیبات آنتیاکسیدانی است. مطالعه حاضر بهمنظور بررسی تنوع در ویژگی های فیتوشیمیایی و رنگدانه های نژادگان های تمشک سیاه ایران انجام گرفت. برای این منظور، چهار نژادگان از گونه R. sanctus از کلکسیون تمشک سیاه دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز انتخاب و در آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در دو سال مورد بررسی قرار گرفتند. در سه زمان مختلف نمونه برداری خرداد (شروع گرما)، مرداد (اوج گرما) و مهر (کاهش گرما) از هر دو بافت برگ و ساقه نژادگان های مورد بررسی نمونه تهیه شد و به آزمایشگاه انتقالیافت. در نهایت از نمونه های تهیهشده عصاره گیاهی استخراج گردید و صفات IC۵۰، فلاونوئید، فلاونون، فنول کل، آنتوسیانین، کلروفیل (a، b و کل( کارتنوئید اندازه گیری شد. براساس نتایج بهدستآمده اختلاف معنی داری بین نژادگان های بررسیشده از لحاظ صفات به ترتیب در برگ و ساقه IC۵۰ (۱۷/۳۳-۹۵/۷۲ درصد، ۶۸/۱۳۹-۰۷/۱۰۱ درصد)، فنول کل (۱۷/۱۷۲-۷۷/۱۱۷، ۷۹/۱۳۸-۱۶/۷۹ میلی گرم بر صد گرم ماده خشک)، فلاونوئید (۷۶/۳۸۹-۷۹/۲۷۵، ۴۴/۱۵۱-۰۳/۱۰۰ میلی گرم بر صد گرم ماده خشک)، فلاونون (۰۶/۵۴- ۳۰/۳۵ ، ۱۷/۵۴- ۳۸/۳۰ میلی گرم بر صد گرم ماده خشک)، آنتوسیانین (۳۴/۷۳- ۳۳/۵۰، ۲۵/۴۸- ۳۴/۳۵ میلی گرم بر صد گرم ماده تر) بههمراه دیگر صفات وجودداشت. نتایج نشانداد که بیشترین فعالیت آنتیاکسیدانی (کمترین میزان IC۵۰)، فنول ، فلاونوئید، فلاونون و آنتوسیانین در ماه مرداد و در ساقه و برگ بهدستآمد. براساس نتایج حاصل از تجزیه همبستگی و رگرسیون یک ارتباط مثبت و معنی دار بین میزان آنتی اکسیدان و ترکیبات فنولی وجود داشت. به طور کلی میتوان نتیجه گرفت که با افزایش دما در ماه مرداد، میزان IC۵۰ کاهش پیدا کرده که می‎تواند در نتیجه افزایش میزان ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی باشد که این افزایش در ترکیبات یاد شده میتواند سبب افزایش تحمل گیاه به گرما شود. در همین راستا، نژادگان بابلسر بهعنوان بهترین و متحمل ترین نژادگان از لحاظ صفات اندازه گیری شده مشخص گردید.

کلیدواژه ها:

Antioxidant activity ، Blackberry ، Correlation Analysis ، فعالیت آنتی اکسیدانی ، تمشک سیاه ، تجزیه همبستگی