اثرات رقابتی خردل وحشی (Sinapis arvensis L.) بر عملکرد و اجزاء عملکرد نخود (Cicer arietinum L.) تحت شرایط تنش کم آبی

با توجه به محدودیت منابع آبی کشور و مشکلات ناشی از رقابت علف­های هرز در زراعت نخود (Cicer arietinum L.)، خصوصیات مورفولوژیک، عملکرد و اجزاء عملکرد نخود در مزرعه تحقیقاتی جهاد کشاورزی شهرستان کلیبر در سال ۱۴۰۰ مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر به صورت کرت­های خرد شده بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی، تنش کم­آبی در سه سطح (آبیاری در حد ظرفیت زراعی، آبیاری در زمان ۶۵ درصد تخلیه رطوبتی خاک و آبیاری در زمان ۹۰ درصد تخلیه رطوبتی خاک) و عامل فرعی، تراکم­های خردل وحشی (Sinapis arvensis L.) (صفر، ۵، ۱۰ و ۱۵ بوته در متر­مربع) بود. بدین منظور، بذور علف هرز در تراکم بسیار بالا در کرت­های آزمایشی پخش شده و پس از رسیدن به ارتفاع پنج سانتی متری، برای رسیدن به تراکم­های دلخواه تنک شدند. نتایج نشان داد که تنش کم­آبی (۶۵ درصد و ۹۰ درصد تخلیه رطوبتی در خاک) با تاثیر بر فرآیندهای مختلف گیاهی و تراکم­های بالای علف هرز خردل وحشی (۱۰ و ۱۵ بوته در مترمربع) به واسطه رقابت شدید با نخود برای دریافت آب و عناصر غذایی و در ادامه با سایه­اندازی بر بوته­های نخود موجب کاهش صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزاء آن در نخود شدند. اثر متقابل تراکم علف هرز خردل وحشی در هر یک از تیمارهای تنش کم­آبی نشان داد که صفات مورفولوژیک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن ۱۰۰ دانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت تحت تاثیر تنش شدید کم­آبی و تراکم­های بالای علف هرزی، کاهش شدیدی یافتند. کمترین عملکرد دانه نخود (۲۰۲ کیلوگرم در هکتار) پس از ۹۰ درصد تخلیه رطوبتی در خاک و با حضور ۱۵ بوته خردل وحشی در هر مترمربع به­دست آمد، به طوری که در این تیمار عملکرد دانه نسبت به شاهد تحت شرایط ظرفیت زراعی ۳۹/۹۱ درصد کاهش یافت. از این رو، باید از بروز تنش شدید کم­آبی و تداوم حضور علف هرز خردل وحشی در تراکم­های بالا به­خصوص در مراحل حساس فنولوژیکی در زراعت این محصول جلوگیری کرد تا از کاهش محسوس عملکرد نخود ممانعت به­عمل آید.

کلیدواژه ها:

بقولات ، تراکم علف هرز ، تنش کم آبی ، عملکرد دانه ، ویژگی های رشدی