بررسی خصوصیات سبز شدن جوانه و رشد گیاهچه ارقام تجاری نیشکر (Saccharum officinarum) در تاریخ های مختلف کاشت

چکیده مبسوط  مقدمه: تنظیم برنامه های مدیریتی عملیات زراعی در مزارع نیشکر می بایست با شناخت دقیق و کافی از مراحل رشد، نمو و فنولوژی محصول بوده و بر اساس تفاوت های هر یک از ارقام زراعی، مورد بازنگری قرار گیرد. با توجه به اهمیت مرحله سبز شدن بر رشد و استقرار گیاهچه های نیشکر و تولید عملکرد کمی و کیفی مطلوب و نبود اطلاعات کافی در این خصوص، آزمایشی به منظور بررسی اثر تاریخ کشت بر خصوصیات فنولوژیکی مرحله گیاهچه ای برخی ارقام تجاری نیشکر در شرایط آب و هوایی جنوب خوزستان در دو سال زراعی ۹۶-۱۳۹۵ و ۹۷-۱۳۹۶ انجام شد.  مواد و روش ها: آزمایش بصورت بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار اجرا شد. ارقام مورد بررسی بر اساس طول دوره رشد (خیلی زودرس، زودرس و میان رس) به ترتیب شامل CP۷۳-۲۱، CP۵۷-۶۱۴ و CP۶۹-۱۰۶۲ بودند. عملیات کشت نیز در چهار تاریخ ۲۰ مرداد ماه، یکم شهریور ماه، ۱۰ شهریور ماه و ۲۰ شهریور ماه انجام شد. روش کشت بصورت دستی و همپوشانی ۳/۱ قلمه ها انجام شد. با توجه به لزوم ممانعت از تبعات منفی گستردگی و غیر یکنواختی محیط آزمایشی و شرایط خاص کشت نیشکر، هر رقم زراعی در یک مزرعه جداگانه کشت شد و پس از نمونه برداری و بررسی صفات مختلف، محاسبات و تجزیه آماری برای هر یک از ارقام بصورت جداگانه انجام گردید.  یافته ها: نتایج نشان داد که در مرحله گیاهچه ای، نیشکر متاثر از شرایط سال و اثر متقابل سال در تاریخ کشت قرار نداشت و تیمارها از این نظر فاقد اختلاف معنی دار بودند. اختلاف تیمارهای تاریخ کاشت در تمام صفات شروع سبز شدن، تکمیل سبز شدن و سرعت سبز شدن جوانه های نیشکر و تعداد برگ، متوسط سطح تک برگ و سطح برگ کل معنی دار بود. در میان ارقام نیشکر، سریعترین شروع، تکمیل و سرعت سبز شدن را رقم CP۷۳-۲۱ بدست آورد. این رقم در تمام تاریخ های کاشت نسبت به سایر ارقام دارای ثبات و یکنواختی رفتار بیشتری بود. درحالیکه رقم CP۶۹-۱۰۶۲ نسبت به سایر ارقام کندتر بود و تنوع رفتاری بیشتری را از نظر سبز شدن جوانه ها در تاریخ های مختلف کشت نشان داد؛ اما رقم CP۷۳-۲۱ از نظر سطح سبز تولید شده نتیجه مناسبی را بدست نیاورد درحالیکه رقم CP۶۹-۱۰۶۲ به علت دارا بودن تعداد برگ و متوسط سطح تک برگ بیشتر، توانست بیشترین سطح سبز را تولید کند. همچنین بهترین نتیجه از نظر زمان شروع و تکمیل و سرعت رشد جوانه های سبز شده، در تاریخ های کشت ۲۰ مرداد ماه و سپس یکم شهریور ماه بدست آمد.  نتیجه گیری: طبق نتایج بدست آمده به منظور دستیابی به بهترین سبز شدن جوانه های نیشکر لازم است کشت عمده مزارع طی بیست روز اول شروع فصل کاشت اتمام یابد و اولویت کشت با رقم CP۶۹-۱۰۶۲ و سپس ارقام CP۵۷-۶۱۴ و CP۷۳-۲۱ باشد. با توجه به اختلاف ارقام نیشکر، بهره گیری از اطلاعات رشد و نموی مرحله گیاهچه ای این ارقام می تواند به مدیریت علمی تر مزارع بر حسب خصوصیات هر رقم و سرانجام تولید عملکرد مطلوب منجر گردد. جنبه های نوآوری: ۱- مقایسه صفات سبز شدن ارقام مهم تجاری نیشکر در شرایط رشد واقعی برآورد شد. ۲- اثر تاریخ کاشت بر صفات توسعه برگی ارقام مهم تجاری نیشکر در مراحل اولیه رشد بررسی گردید. ۳- بهترین تاریخ کاشت برای ارقام زراعی نیشکر بر اساس خصوصیات مرحله گیاهچه ای تعیین شد.

کلیدواژه ها:

Emergence beginning ، Emergence completion ، Emergence rate ، Leaf area ، تکمیل سبز شدن ، سرعت سبز شدن ، سطح برگ ، شروع سبز شدن