کمی سازی الگوی جذب آب غده های اویارسلام ارغوانی (Cyperus rotundus) و ارزیابی رفتار جوانه زنی آن ها در شرایط مختلف نگهداری

چکیده مبسوط مقدمه: غده ها، مهم ترین اندام رویشی در افزونش (تکثیر) اویارسلام ارغوانی، به عنوان یکی از سمج ترین علف های هرز دنیا، می باشند. بررسی خصوصیات مرتبط با نحوه پاسخ غده به محیط اطراف مانند جذب و از دست دادن آب در پاسخ به دما، حائز اهمیت می باشد. جذب آب اولین مرحله در فرآیند جوانه زنی می باشد اما الگوی جذب آب توسط غده های اویارسلام ارغوانی مشخص نشده است. همچنین از دست رفتن رطوبت غده ها یکی از عوامل موثر بر کاهش قابلیت جوانه زنی آن ها می باشد. به منظور بررسی نحوه جذب و کاهش رطوبت غده های اویارسلام ارغوانی، سه آزمایش جداگانه انجام شد. مواد و روش ها: آزمایش اول، غده ها در حمام آب با دماهای ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۴۰ درجه سلسیوس قرار داده شدند. سپس، وزن غده ها در زمان های مختلف (۲۴ تا ۳۶۰۰ دقیقه) اندازه گیری شد. روند درصد جذب آب غده ها در دماهای مختلف به وسیله برازش مدل پلگ مورد بررسی قرار گرفت. در آزمایش دوم، زمان شروع جوانه زنی در دماهای ثابت ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۴۰ درجه سلسیوس مورد بررسی قرار گرفت. در آزمایش سوم، کاهش رطوبت و درصد جوانه زنی غده ها در دو محیط یخچال (دمای ۴ درجه سلسیوس) و اتاق (دمای ۲۲ تا ۲۵ درجه سلسیوس) مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که رطوبت نخستین غده های اویارسلام ارغوانی، ۴۲ درصد می باشد و ۱۰ درصد آب مازاد جذب می کنند. با پیروی از مدل پلگ، جذب آب غده ها با در نظر گرفتن نقش دما دارای دو مرحله می باشد: (۱) جذب سریع (کمتر از هفت ساعت)، و (۲) جذب بدون وقفه اما با سرعت (شیب) ملایم پس از آن. در مدل پلگ، فراسنجه های K۱ (دقیقه در درصد وزن ۱-) و K۲ (درصد وزن تر۱-) به ترتیب به عنوان شاخص سرعت جذب آب و شاخص ظرفیت جذب آب می باشند. فراسنجه K۱، رابطه عکس با دما داشت. بیشترین و کمترین مقدار آن به ترتیب با ۵۶/۴۹ و ۵۵/۲۸ در دماهای ۱۰ و ۴۰ درجه سلسیوس بود. از سوی دیگر، روند فراسنجه K۲ از ۱۰ تا ۳۰ درجه سلسیوس ثابت (۱/۰) ولی در دمای ۴۰ درجه سلسیوس مقدار آن ۰۸۷/۰ بدست آمد. مدل هایپربولا دو فراسنجه ای، نسبت به مدل پلگ، مدل برتر بود و بیشترین درصد جذب آب و زمان لازم برای ۵۰ درصد جذب آب را پیش بینی می کند. نتایج نشان داد که شروع جوانه زنی غده های اویارسلام ارغوانی تحت دماهای ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۴۰ درجه سلسیوس به ترتیب از روزهای ۴۴/۱۴، ۵۷/۶، ۲۴/۳ و ۱۲/۳ رخ داده است. در شرایط نگه داری غده ها در اتاق و یخچال، توقف جوانه زنی به ترتیب بعد از سه و نه ماه اتفاق افتاد. زمان لازم برای کاهش ۵۰ درصد جوانه زنی در شرایط یخچال و اتاق به ترتیب ۱۲/۵ ماه (۱۵۴ روز) و ۳/۱ ماه (۳۹ روز) برآورد شد. زمان لازم برای ۵۰ درصد کاهش وزن غده تحت شرایط نگهداری در اتاق و یخچال به ترتیب ۹۸۱/۱ ماه (۵۹ روز) و حدود ۶ ماه (۱۸۰ روز) بود. به طور کلی، ۸۵/۱۱ درصد کاهش وزن غده (کاهش رطوبت) منجر به کاهش ۵۰ درصدی جوانه زنی غده ها شد. نتیجه­گیری: بیشترین جذب آب غده ها تحت همه دماها در کمتر از ۴۲۰ دقیقه (هفت ساعت) رخ داد. کند بودن جوانه­زنی غده ها در دماهای پایین ارتباطی با مشکل در جذب آب ندارد. غده ها با از دست دادن حدود ۱۲ درصد رطوبت، نیمی از قدرت جوانه زنی خود را از دست دادند. از طرف دیگر، نتایج حاکی از آن است که غده ها در دماهای خنک (۴ درجه سلسیوس) نسبت به دمای محیط (۲۲ تا ۲۵ درجه سلسیوس) دیرتر رطوبت و قابلیت جوانه زنی خود را از دست می دهند. جنبه های نوآوری: الگوی جذب آب غده های اویارسلام ارغوانی تعیین گردید. نقش محل نگه داری بر کاهش رطوبت و قدرت جوانه زنی غده های اویارسلام ارغوانی بررسی شد.

کلیدواژه ها:

Drying ، Moisture ، Hyperbola model ، Peleg model ، Temperature ، Vegetative organs ، اندام رویشی ، خشک شدگی ، دما ، رطوبت ، مدل پلگ ، مدل هایپربولا