کمی سازی و تحلیل واکنش های جوانه زنی علف هرز مهاجم آمبروزیا (Ambrosia psilostachya) به دما و شرایط پتانسیل رطوبتی مختلف

چکیده مبوسط مقدمه: جوانه ­زنی از مهم­ترین مراحل نمو یک گیاه و تعیین­کننده­ی موفقیت ظهور یک علف هرز در یک بوم نظام زراعی می­باشد، زیرا اولین مرحله­ای است که در آن علف هرز به رقابت جهت تصاحب یک آشیانه­ ی اکولوژیک می­ پردازد. عوامل محیطی مختلف از جمله دما و رطوبت، جوانه­ زنی بذرهای علف هرز را تحت تاثیر قرار می­دهند. روش های مدل سازی، قابلیت پیش بینی جوانه زنی، ظهور گیاهچه و استقرار گونه های علف هرز را دارند. توانایی پیش­ بینی جوانه­ زنی علف­های­هرز در پاسخ به شرایط محیطی جهت توسعه­ ی برنامه­ های کنترل­ محور بسیار موثر است. پژوهش حاضر با هدف تعیین دمای ویژه  جوانه زنی و همچنین ارزیابی بهترین مدل جهت کمی­ سازی واکنش سرعت جوانه­ زنی بذر علف هرز آمبروزیا تحت شرایط تنش رطوبتی مختلف طراحی و اجرا شد. مواد و روش­ها: آزمایش به ­صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. عوامل مورد بررسی شامل دما با هشت سطح (۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵، ۳۰، ۳۵ و ۴۰ درجه سلسیوس) و پتانسیل رطوبتی با شش سطح (صفر، ۳/۰-، ۶/۰-، ۹/۰-، ۲/۱-و ۵/۱- مگاپاسکال) بودند. برای کمی ­­سازی واکنش سرعت جوانه­ زنی بذر آمبروزیا به دما از سه مدل رگرسیون غیرخطی دندان مانند، بتا و دو تکه­ ای استفاده شد. یافته­ ها: نتایج نشان داد تاثیر دما، پتانسیل رطوبتی و برهمکنش آن­ها بر حداکثر جوانه­ زنی، سرعت جوانه­ زنی و زمان لازم برای رسیدن به ۱۰، ۵۰ و ۹۰ درصد جوانه ­زنی معنی­ دار بود. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش دما از ۱۰ تا ۲۵ درجه سلسیوس، درصد و سرعت جوانه ­زنی افزایش یافت و با منفی­ تر شدن پتانسیل رطوبتی، درصد و سرعت جوانه­ زنی کاهش یافت. در مقایسه سه مدل استفاده شده با توجه به پارامترهای جذر میانگین مربعات، ضریب تبیین، ضریب تغییرات و ضرایب a و b مناسب­ترین مدل جهت تخمین دماهای ویژه جوانه زنی آمبرزویا مدل بتا  بود. دمای پایه، دمای مطلوب و سقف با استفاده از مدل بتا به­ترتیب ۸۸/۳، ۲۵ و ۴۰ درجه سلسیوس بود. نتیجه­ گیری: استفاده از مدل­  بتا جهت کمی­ سازی  پاسخ جوانه­ زنی بذر آمبروزیا به سطوح مختلف پتانسیل رطوبتی در دماهای مختلف دارای نتایج قابل قبولی بود؛ بنابراین با استفاده از خروجی این مدل­ در دماهای مختلف می­ توان سرعت جوانه­ زنی را در پتانسیل­ های مختلف رطوبتی پیش­ بینی نمود. جنبه های نوآوری: ۱- دماهای ویژه جوانه زنی و تاثیر پتانسیل رطوبتی بر علف هرز آمبروزیا بررسی شد. ۲- مدل های مختلف برای کمی سازی واکنش سرعت جوانه زنی به دما و پتانسیل های مختلف رطوبتی برآورد شد.

کلیدواژه ها:

Cardinal temperatures ، Drought stress ، Germination rate ، Nonlinear regression models ، تنش خشکی ، دماهای ویژه ، سرعت جوانه­ زنی ، مدل­های رگرسیون