راهبردهای نوین مدیریت سیلاب: ارزیابی پهنه بندی و شناسایی مناطق سیلابی شهرستان مشهد با استفاده از تصاویر ماهواره ای

بلایای طبیعی همواره از جمله خطرناک ترین اتفاقات در جامعه بشری هستند. یکی از مهمترین بلایای طبیعی سیل می باشد که در چندسال اخیر کشور ایران را از لحاظ جانی و مالی تهدید کرده است. مقاله حاضر به بررسی و ارزیابی راهبردهای نوین مدیریت سیلاب با تاکید برپهنه بندی وشناسایی مناطق سیلابی از طریق تحلیل تصاویرماهواره ای در سامانه گوگل ارث انجین می پردازد. منطقه موردمطالعه شهرستان مشهد است که دراردیبهشت سال ۱۴۰۳ درگیرسیل ناگهانی شد. پروداکت های NASA SRTM Digital Elevation۳۰m و JRC Global Surface Water جهت تولید نقشه خطر پهنه بندی و تصاویر ماهواره-ایSentinel-۱ SAR برای شناسایی مناطق سیلابی بکار برده شده است. پنج متغیر فاصله از آب، ارتفاع، توپوگرافی منطقه، پوشش گیاهی و میزان رطوبت(مناطق آبی) ملاک اصلی تهیه نقشه پهنه بندی خطر انتخاب شدند که با رتبه بندی و ادغام تصاویر، نقشه نهایی تولید می گردد. برای تعیین مناطق سیلابی نیز تصاویر قبل و بعد از سیلاب اخذ شده و با بررسی تفاوت میان آن ها و تعیین حد آستانه مناطق سیلابی را نمایان می سازد. نتایج هر دو نقشه نشان می دهد که قسمت جنوب شرق مشهد بیشترین خطر و منطقه سیل زده را شامل می شود.مناطق غرب و جنوب غرب شهر مشهد بدلیل ساختوساز غیرمجاز و زیرساخت نامناسب بیشتر از دیگر مناطق دچار حادثه شدند. استفاده از تصاویر ماهواره ای می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در شناسایی دقیق تر و سریع تر مناطق سیلابی به کار گرفته شود و به تصمیم گیران کمک کند تا راهبردهای بهتری برای مدیریت و کنترل سیلاب ها اتخاذ کنند. این مطالعه بر اهمیت به کارگیری فناوری های پیشرفته در بهبود فرآیندهای مدیریت بحران و حفاظت از جوامع انسانی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت سیلاب ، تصاویر ماهواره ای ، پهنه بندی سیلابی ، سنجش از دور ، تحلیل داده های ماهواره ای