بررسی مفهوم و ابعاد برنامه درسی پنهان در آموزش و پرورش

برنامه درسی پنهان شامل ارزش ها، هنجارها و شیوه های ضمنی است که تجارب آموزشی را فراتر از برنامه درسی رسمی شکل می دهد. برنامه درسی پنهان نقش مهمی در تاثیرگذاری بر ادراک، هویت و پویایی اجتماعی دانش آموزان در محیط های آموزشی ایفا می کند. بر این اساس هدف این پژوهش بررسی مفهوم و ابعاد برنامه درسی پنهان در آموزش و پرورش بود. روش پژوهش مطالعه مروری بود که با مراجعه به منابع و مقالات معتبر علمی و جستجو در بانک های اطلاعاتی داخل کشور (جهاد دانشگاهی، پایگاه مدارک و اطلاعات علمی ایران، سیویلیکا، نورمگز) و پایگاه های اطلاعاتی خارجی Science direct, Ebsco, Emerald, ISI, scholar, Springer) به بررسی ابعاد برنامه درسی پنهان پرداخته شد، در نهایت ابعادی که مورد تحلیل قرار گرفتند شامل: ارزش ها و نگرش ها، مهارت های اجتماعی، رفتار های اجتماعی و فرهنگی، ساختار مدرسه و روابط قدرت، مهارت های بین فردی و اجتماعی شدن، انطباق در مقابل فردیت، موفقیت و شایسته سالاری، پداگوژی پنهان بود. در مجموع یافته ها نشان داد که برنامه درسی پنهان به شکل گیری نگرش ها، رفتار ها و مهارت های اجتماعی و فرهنگی در محیط آموزشی کمک می کند و نقش مهمی در فرآیند اجتماعی شدن و انطباق دانش آموزان دارد. این ابعاد از طریق روابط قدرت، تعاملات اجتماعی و روش های غیررسمی تدریس به دانش آموزان منتقل می شود و می تواند تاثیرات بلندمدتی بر نگرش ها و رفتارهای فردی و اجتماعی آنها داشته باشد. این ابعاد می توانند هم فرصت های مثبتی برای رشد و توسعه فردی ایجاد کنند و هم چالش هایی در مسیر شکل گیری هویت و استقلال فردی در دانش آموزان به وجود آورند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، برنامه درسی پنهان ، آموزش و پرورش