لیشمانیوز جلدی, بررسی وضعیت موجود ,تغییرات شیوع و عوامل خطر طی بیست سال گذشته در مشهد (1393-1373)

چکیده مقدمه: لیشمانیازیس یک بیماری عفونی مشترک بین انسان و حیوان است که عامل آن گونه های مختلف جنس لیشمانیا است. از انواع لیشمانیازیس، سالک یا لیشمانیازیس جلدی(CL) نوع آنتروپونتیک آن در درجه اول جمعیت های حاشیه شهرها را تحت تاثیر قرار می دهد و نوع زئونوتیک آن بیشتر در جمعیت روستایی انتشار دارد, که شیوع و انتشار این بیماری تحت تاثیر مسائل اقتصادی , اجتماعی,فرهنگی و بویژه شرایط محیطی و اکولوژیکی است. روش کار: درتحقیق حاضر شرایط آب و هوایی, زمان گسترش وشیوع این بیماری در سطح شهر مشهد واقع در استان خراسان رضوی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. در این بررسی تلاش شد اطلاعات مربوط به تعداد بیماران سالانه سالک و همچنین عوامل خطر محیطی و عوامل خطر جغرافیایی به صورت گذشته نگر از مدارک ثبت شده در مرکز کنترل و درمان سالک و مرکز بهداشت استان و مراکز بهداشت پنج گانه مشهد , شهرداری استان خراسان و همچنین اداره مدیریت برنامه ریزی و نظارت بر امور خدمات شهری مشهد و پژوهشکده اقلیم شناسی اداره کل هواشناسی خراسان جمع آوری و اطلاعات مربوط به هر سال به طور جداگانه ثبت شود. در مرحله نهایی با به کارگیری چک لیستی که از قبل تهیه کرده ایم داده های مرتبط با سوال پژوهشی که از این مطالعات و گزارشات استخراج گردید و توسط برنامهEXCEL)) به صورت نمودار دسته بندی و طبقه بندی شد . نتایج: نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که بروز حداکثر بیماری در شش ماهه دوم سال بویژه در فصل پاییز و همچنین سه ماهه اول سال به وقوع میپیوندد.یک همبستگی مثبت بارطوبت,وسرعت باد, جمع بارش ماهیانه,تعداد روزهای بارندگی و یک همبستگی معکوس با متوس دما و سرعت باد و میزان ساعات آفتابی و موارد بروز بیماری وجود دارد. تعداد بیماران، طئ سال های 13871380 ، دارای نوسان زیادی است که کمترین آن مربوط به سال 1384 و بیشترین مبتلایان مربوط به سال 1387 می باشد. در سال 1380 یک موج همه گیری در شهر مشهد شیوع پدا کرد ، که از جمله مناطق الوده میتوان اطراف حرم مطهر( کوی عیدگاه) را نام برد. از عوامل اصلی بروز بیماری در اطراف حرم مطهر، میتوان به وجود بافتهای فرسوده و ساخت سازهای وسیع(در این محدوده زمانی) در این محل اشاره کرد. با توجه به این که هر فرد نقط با یک بار مبتلا شدن به بیماری سالک در برابر آن ایمن می شودطی سالهای بعد باید کاهش پیدا کند اما دوباراز سال 1385 تعدا افراد مبتلا به بیماری رو به افزایش گذاشت که علت اصلی آن مهاجرت افراد آسیب پذیر در برابر این بیماری به این مناطق بوده است. به گونه ای که مبتلایان به بیماری سالک در سال 1387 به 3008 تن رسید. است و نسبت به سال 1385 , 39/78 در صد رشد را نشان میدهد.همچنین تاثیر اقدامات پیشگیرانه شهرداری مشهد که از سال1386 به طور رسمی شروع شد در سالهای بعد به طور محسوس تعداد بیماران را در بعضی مراکز کاش چشمگیری داده است به طوری که در سالهای 1391و1392 در مرکز شملره4 به صفر رسیده است. نتیجه گیری: توجه به عوامل خطر زمینه ساز در بیماری سالک و وضعیت موجود بیماری با کنترل آنها می تواند سبب مهار بیماری در آینده شد. در کل سطح شهر مشهد مناطق آب و برق، وکیل آباد, هاشمیه, خواجه ربیح ، شهرک ابوذر و حجت از مراکز بسیار آلود. محسوب می شوندو در مجموع 35/63 درصد از کل مبتلایان در این شش منطقه واقح شده است، از جمله عوامل افزایش بیماری سالک در این مراکز می توان به گسترش حاشیه نشینی در این مناطق و نزدیکی به کوه یا کال، ساخت و سازها و ریختن نخاله های ساختمانی اشاره کرد، همچنین در مناطق ادویه چی و رسول اکرم این بیماری بسیار نادر مشاهده می شود. به طورکلی می توان چنین بیان کرد که بیماری سالک بیشتر در مناطق نزدیک به کوه،کال،حاشیه ی شهر،مناطق مرکزی با بافت فرسوده و نواحی که نخاله های ساختمانی در آن جا یافت میشود مشاهده میشود.با انجام بررسیهای جامع در زمینه ی های بروز و شیوع بیماری سالک زمینه برای شناسایی عوامل خطر این بیماری فراهم می آید و نتایج این چنین پژوهشهایی برای برنامه ریزی جهت اقدامات پیشگیرانه بسیار کاربردی و موثر است.

کلیدواژه ها:

لیشمانیوز پوستی ، ضریب همبستگی ، عوامل خطر ، شیوع و بروز