خوانش اسلام شناسان معاصر اروپایی از رابطه یهودیان مدینه با پیامبر(ص) (مطالعه موردی: بررسی دیدگاه گلدزیهر و وات)

یکی از طوایفی که رد پای آنها در طول تاریخ صدر اسلام دیده می شود، یهودیان بودند که مدت ها قبل از هجرت پیامبر(ص) در مدینه ساکن شده بودند و بعد از حضور پیامبر در مدینه عامل دردسرسازی برای پیامبر محسوب شدند. در واقع مسئله یهود از مسائل مهمی در تاریخ صدر اسلام به شمار می رود، زیرا روابط تنگاتنگی با پیامبر (ص) داشتند و در مسائل گوناگونی ناسازگاری می کردند. همواره شرق شناسانی که در اسلام پژوهی تخصص داشتند، نمی توانستند این قوم را مدنظر قرار ندهند. از جمله این اسلام شناسان: ایگناتس گلدزیهر که او را از پایه گذاران اسلام شناسی نوین اروپا می دانند و ویلیام مونتگمری وات که از پژوهشگران سیره پژوهی اسکاتلندی است. هر کدام از این دو محقق اروپایی در تالش بودند تحولات و رخدادهای اسلام را پژوهش کنند. مقاله حاضر با اتخاذ روش توصیفی–تحلیلی در پی فهم نحوه ارتباط و نقش و تاثیر طوایف یهود در تحولات صدر اسلام از منظر دیدگاه گلدزیهر و وات است. نتیجه تحقیق نشان می دهد دیدگاه ها و پژوهش های وات بیشتر معطوف به اقدامات جنگی و نظامی پیامبر با یهودیان و همچنین عملکرد سیاسی آنان بوده است، در حالی که گلدزیهر که خود یهودی بوده و بر جنبه های اعتقادی و برخورد های عقیدتی میان پیامبر و یهودیان تاکید کرده است. در این میان دیدگاه هر دو اسلام شناس از نقاط قوت و ضعف برخوردار است. در مقایسه ای که بین این دو دیدگاه این دو محقق اروپایی برجسته دیده می شود هر دو از آن ها ادعای درست و گاه نادرستی از برخورد و رویارویی پیامبر اسلام با یهودیان مدینه مطرح می کنند که به بررسی آن پرداخته می شود.

کلیدواژه ها:

پیامبر(ص) ، یهودیان ، ایگناتس گلدزیهر ، ویلیام مومنتگمری وات