چارچوب نظریه ها و مدل های ارتقا و سنجش حس بهزیستی گردشگر: مرور نظاممند

زمینه و هدف: در چند دهه اخیر مطالعات گردشگری بر بهزیستی متمرکز شده و بررسی بهزیستی گردشگران را به منظور توسعه گردشگری و ایجاد لذت و معنا اولویت قرار داده است. بنابراین، به منظور شناخت بیشتر بهزیستی در گردشگری و ارتقاء بهزیستی گردشگر، هدف پژوهش حاضر شناسایی نظریه ­ها و مدل­ های سنجش و ارتقاء حس بهزیستی در بستر گردشگری و همچنین شناسایی ابعاد و مولفه ­های آن­ها است. روش­ شناسی: این پژوهش از انواع پژوهش ­های توصیفی- تحلیلی و یک مطالعه کیفی و کاربردی است. بر مبنای هدف پژوهش، با بهره­ گیری از مدل پریسما، ۸۳ مقاله منتشرشده در حوزه گردشگری و بهزیستی در پایگاه ­های داده اسکوپوس برای مرور نظام ­مند انتخاب شد. به منظور بررسی تئوری­ های بهزیستی دخیل در گردشگری، از تکنیک تحلیل محتوای کیفی استفاده گردید. سپس داده ­ها با استفاده از نرم­ افزارMAXQDA تحلیل شدند. یافته ­ها: مهم­ترین نظریه ­ها و مدل­ ها شامل نظریه ­های انسان­ گرایانه، بهزیستی روان­شناختی، نظریه خودتعیین ­گری، بهزیستی اجتماعی، مدل شکوفایی، شادی اصیل، مدل پرما، درامما، درآما، مدل یکپارچه گردشگری بهزیستی، تجربه تحول­ آفرین، نظریه خودابرازگری، تناسب خود، گسترش و ساخت، سطح تفسیر و نظریه سرریز است. نتیجه­ گیری و پیشنهادات: یافته ­های این پژوهش منجر به شناسایی مهم­ترین مدل­ ها و نظریه­ های سنجش بهزیستی گردشگر گردید که از این میان، مدل پرم، خودتعیین ­گری، تناسب خود و نظریه خودابرازگری بیشتر توسط محققان استفاده شده و مدل درآما جدیدترین مدلی است که در سال ۲۰۲۲ مطرح شده و به دلیل جامعیت آن، یکی از مهم­ترین موضوعات و مدل ­های ارتقاء بهزیستی در گردشگری خواهد بود که نیازمند بررسی بیشتر است. نوآوری و اصالت: توجه به موضوع بهزیستی در بستر گردشگری و شناسایی تئوری­ها و مدل ­های سنجش بهزیستی گردشگر، به­ عنوان نوآوری و اصالت پژوهش حاضر قلمداد می ­شود؛ چراکه به نظر می­ رسد این موضوع، برای اولین مرتبه در منابع داخلی مورد توجه قرار گرفته است. همچنین براساس بررسی ­های صورت گرفته، منابع خارجی نیز به ­طور مستقیم به این موضوع نپرداخته­ اند. یافته ­های حاصل از این پژوهش می ­تواند برای سامان­دهی اثربخش سنجش و ارتقاء حس بهزیستی گردشگر برای تحقیقات آینده حائز اهمیت باشد.

کلیدواژه ها:

بهزیستی گردشگر ، ارتقاء بهزیستی ، مرور نظام مند