بودجه ریزی مبتنی بر تغییرات محیطی(اجتماعی-اکولوژیک) (مطالعه موردی: لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ به مثابه «بودجه آمایش سرزمینی»)

آمایش سرزمین، راهبرد حیاتی برای حفاظت از یکپارچگی سرزمین و استفاده بهینه از استعدادهای(طبیعی و اجتماعی) سرزمینی است و بدون برخورداری از نظام بودجه ریزی مبتنی بر محیط و پویایی های محیطی، قابل تصور نیست. بودجه آمایش سرزمینی، راهبردی اصلاحی در نظام بودجه ریزی است که تقسیم منابع را متکی بر شناسایی کلیت و یکپارچگی سرزمین، صورت بندی و عملیاتی می سازد. از این رو، بودجه آمایش سرزمینی حداقل چهار ویژگی مهم دارد که به ترتیب عبارتند از: ۱) «منعطف»؛ یعنی متناسب با تغییرات محیطی و پذیرای اصل تنوع زیستی طبیعی و اجتماعی و سازگار با ویژگی های زیستی در فلات ایران. ۲) دارای «وحدت» نه فقط در شاکله و شیوه ارائه سند بودجه، بلکه بهره مند از وحدت ناشی از پیوستگی اجتماعی-زیستی و اقتصاد بوم شناختی است. ۳) «شفاف» در انعکاس روند تغییرات بافت مجتمع های زیستی می باشد. ۴) «مشارکت پایه» طراحی و اجرا می شود. با توجه به تصویب سند ملی آمایش سرزمین، پرسش اصلی مقاله عبارت است از اینکه: لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ توانسته است کل نگری و مفصل بندی تغییرات تنوع زیستی(طبیعی و اجتماعی) و ساختار فضایی کشور را صورت بندی مالی-فنی نماید؟ تحلیل انتقادی و آمایشی متن لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ و مقایسه آن با لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ نشان می دهد لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ نیارمند ترمیم از طریق پی ریزی قانونی، مفهومی، عملیاتی و اتکاء بر علوم محیطی است. برای بهبود بودجه ریزی ۹ پیشنهاد ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

بودجه آمایش سرزمینی ، وحدت بودجه ، عدالت اجتماعی ، مرزهای سیاره ای ، استعدادهای سرزمینی