تاملی بر چگونگی کاربست اصل معنویت گرایی در بازآفرینی محلات تاریخی

محلات تاریخی به مثابه قلب تپنده ی شهرها، منابع فرهنگی عظیمی هستند که در هویت بخشی به حیات شهری نقش بارزی ایفا نموده اند. بازآفرینی این محلات با توجه به زمینه های مختلف فرهنگی، اجتماعی و... ضروری به نظر می رسد. با توجه به اینکه فرهنگ غالب شهرهای ایران آمیخته با ارزش های اسلامی است، سوالات پژوهش به این ترتیب مطرح می شود که اول چگونه می توان فرآیند بازآفرینی شهری در فرهنگ ایرانی-اسلامی را مورد بازخوانی قرار داد؟ و ثانیا، با توجه به اینکه در فرهنگ اسلامی همه ی نمودها و تظاهرات زندگی بشر منبعث از تفکر معنوی و ارزش های برگرفته از آن است، اصول و راهکارهای بازآفرینی محلات تاریخی با تکیه بر اصل معنویت گرایی چیست؟ رویکرد پژوهش حاضر کیفی و از نوع توسعه ای و کاربردی است و از روش تحقیق تحلیل تفسیری و توصیفی تحلیلی استفاده شده است. در این پژوهش با استناد به منابع کتابخانه ای و نوشته های موجود در زمینه ی مفهوم نوشدن در اسلام و سپس تحلیل تفسیری آنها بر توجه همزمان به اصول ثابت و الیتگیری و ارزش های وحیانی اسلام از طرفی و مستلزمات و ظرفیت های نوگرایی و تغییرپذیری جامعه ی ایرانی از سوی دیگر و نمود آن ها در فضای فکری، عملی و کالبدی شهرها در فرآیند بازآفرینی تاکید شده است. در ادامه با تکیه بر اصل معنویت گرایی، در فضای عملی و کالبدی شهرها و در غالب ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی، اصول و راهکارهای بازآفرینی مورد بررسی قرار گرفته است. حفظ حقوق همسایگی، مشارکت، تعاملات انسانی و تقویت سرمایه های اجتماعی، عدم وابستگی اقتصادی و خودکفایی، مبارزه با فقر و جلوگیری از رشد و توسعه ی فقر شهری، ظهور پررنگ تر عناصر و فضاهای مذهبی نسبت به مظاهر زندگی مادی، حفظ و احیاء آثار تاریخی با ارزش در محلات، رعایت عدالت و همزیستی با طبیعت از مهم ترین اصول بازآفرینی محلات تاریخی با تاکید بر اصل معنویت گرایی می باشند.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی ، محلات تاریخی ، فرهنگ ایرانی-اسلامی ، معنویت گرایی