آسیبشناسی سیاست های مسکن اجتماعی در برنامه های توسعه بعد از انقلاب تا کنون (۱۳۵۷-۱۴۰۲)

تامین مسکن، به ویژه برای اقشار کمدرآمد، به عنوان یکی از چالشهای اساسی اغلب کشورها محسوب می شود. در ایران نیز عوامل گوناگونی، تامین مسکن را با چالش روبرو کرده است که به تناسب این چالشها، سیاست ها و برنامه های مختلفی برای تامین مسکن اقشار کمدرآمد شهری، توسط دستگاه های اجرایی پیگیری و اجرا شده است که هر کدام خط مشی متفاوتی را دنبال کرده اند. پس از انقلاب اسلامی تاکنون شش برنامه ی توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در کشور تدوین شد اما تداوم معضل کمبود مسکن قابل استطاعت بیانگر عدم موفقیت برنامه های توسعه در حوزه تامین مسکن اجتماعی است. هدف پژوهش ارزیابی، تحلیل و آسیب شناسی سیاست های مسکن اقشار کمدرآمد در برنامه های توسعه پس از انقلاب تاکنون است؛ در این پژوهش با معرفی سیاست ها، برنامه و راهبردها به تحلیل و آسیب شناسی برنامه ها پرداخته شده است، نقاط قوت و ضعف هر برنامه مورد بررسی قرارگرفته و در نهایت سازوکارهایی جهت کارآمدی سیاست ها در برنامه هفتم ارائه گردیده است. روش تحقیق، کیفی و بر اساس تحلیل محتوای داده هاست. با مطالعه متون و اسناد فرادست، سیاست ها استخراج و داده ها طبقه بندی شده است و نقاط ضعف، قوت هر برنامه ارائه گردیده است. با توجه به تجزیه و تحلیل برنامه های توسعه در حوزه تامین مسکن اقشار کمدرآمد می توان عوامل موثر در عدم موفقیت سیاست های تامین مسکن اجتماعی را در حوزه نظام اجتماعی به چهار بخش اثرگذار اقتصادی، سیاسی، آموزش و تکنولوژی طبقه بندی نمود. عوامل اثرگذار اقتصادی شامل: ناتوانی مالی دولت؛ شناخت ناکافی از توان مالی گروه هدف، عدم ظرفیت سازی محلی و نبود برنامه برای مشارکت مردم و صندوق های محلی؛ عوامل اثرگذار سیاسی و سیاست گذاری، شامل وجود دولت تمرکزگرا که امکان تصمیم گیری های منطقه ای و محلی را محدود می کند؛ ناهماهنگی بین بازوهای اجرایی و ارتباط ضعیف بین سیاست ها و اهداف برنامه ها در سطوح فرادست و فرودست و ... و عوامل اثرگذار آموزشی که ناشی از عدم ارتباط موثر بین بازوهای اجرایی و نهادهای دانشگاهی است؛ در حوزه تکنولوژی نیز سیاست ها و برنامه ها از دستاوردهای علمی و پیشرفت های تکنولوژی ساخت بهره چندانی نبرده است.

کلیدواژه ها:

مسکن اجتماعی ، برنامه های توسعه در ایران ، آسیب شناسی مسکن در برنامه های توسعه