معرفی و تحلیل فنون کتاب آرایی نسخه خطی دیوان شاهی سبزواری (قرن ۱۰)ه. ق

میراث فرهنگی تیموریان موجب تحولات زیادی در زمینه کتاب آرایی شد که با انتقال به صفویان راه های تازه ای گشوده شد و باعث اعتلای هرچه بیشتر هنر در دوره صفوی گردید. شاهان صفوی هنرپرور بودند و در نتیجه هنر رشد کرد. در دوره شاه طهماسب به دلیل رویگردانی او از نگارگری و کتاب آرایی به دلایل مذهبی در سال ۹۴۱ ه. ق این هنر از رونق افتاد اما خوشنویسی آسیب جدی ندید. عصر شاه اسماعیل و شاه طهماسب دوره شکوفایی هنر خوشنویسی در ایران است. خوشنویسی در این عصر سه دوره را طی کرد: دوره گذار و انتقال از سنت های قبل به ویژه عصر تیموری به صفویان تبریز، دوره سلطنت شاه طهماسب و قاعده مند شدن نستعلیق، و دوره توبه شاه طهماسب که شامل ۵ مکتب تبریز، قزوین، شیراز، مشهد و اصفهان است و مهمترین رخدادهای شگرف در تاریخ خوشنویسی در این عصر رقم خورده است. امروزه همگام با رشد رشته های مختلف، نسخه شناسی نیز مورد اهمیت قرار گرفته و به این منظور ضرورت دارد پژوهش هایی در این زمینه انجام شود. هدف این پژوهش معرفی یکی از نسخه های دیوان شاهی سبزواری بدون رقم محفوظ در موزه ملک است و در پی پاسخ به این پرسش است که ویژگی های خوشنویسی نسخه خطی دیوان شاهی سبزواری بر کدام شیوه پیشین منطبق است و در ذیل آداب کتابت کدام خطاط یا کدام مکتب خوشنویسی شکل گرفته است. در پایان مطالعات با توجه به عیار خوشنویسی، شیوه کتابت و آداب نوشتاری نسخه می توان نتیجه گرفت که این نسخه یک کاتب داشته و به احتمال زیاد از شاگردان سلطانعلی مشهدی و یا تحت آموزش مکتب او شکل گرفته و مربوط به اوایل یا اواسط دوره صفوی باشد.

کلیدواژه ها:

کتاب آرایی صفوی ، دیوان شاهی سبزواری ، نستعلیق قرن ۱۰ ه. ق.