تاثیر رژیم آبیاری و کیفیت نور بر بهنژادی سریع گندم بهاره

زمان طولانی لازم برای ایجاد رگه های خالص یکی از محدودیت­های بزرگ بسیاری از برنامه­های بهنژادی و مطالعات ژنتیکی است. هدف از پژوهش حاضر بهینه­سازی روش بهنژادی سریع و بررسی تاثیر رژیم آبیاری و کیفیت نور بر تسریع نسل ­دهی گندم بود. سه رقم گندم بهاره سیوند، رخشان و بهاران در اتاقک رشد با شدت نور ۲۳۰۰۰ لوکس (معادل ۴۵۰ میکرومول بر متر مربع بر ثانیه) زیر دو نوع روشنایی شامل LED سفید و ترکیب LEDسفید با لامپ بنفش ویژه رشد، در سینی­های نشای ۲۸ خانه­ای با شش تکرار کشت شدند و با رژیم­های مختلف ۲۴، ۴۸ ،۷۲ ، ۹۶ و ۱۲۰ ساعت یک­بار آبیاری شدند. برای غلبه بر خواب بذر و همچنین حذف مدت زمان لازم برای بلوغ بذر از تکنیک کشت جنین نارس در محیط MS استفاده شد. نتایج نشان داد که نور دوره ۱۶/۸ ساعت (روز/شب)، شدت نور ۲۳۰۰۰ لوکس با ترکیب لامپ بنفش ویژه رشد و  LEDسفید، دمای ۲۵/۲۲ درجه سانتیگراد (روز/شب)، رطوبت ۸۵/۶۵ درصد (روز/شب) مناسب­ترین شرایط برای بهنژادی سریع گندم است. در این شرایط مدت زمان کشت بذر تا تولید بذر گندم بهاره به حدود دو ماه کاهش یافت و نسل­دهی ارقام رخشان، سیوند و بهاران به ترتیب در۵۰، ۵۵ و ۶۶ روز کامل شد. رژیم آبیاری ۴۸ ساعت یک بار بهترین نتیجه را در پی داشت و پرورش گیاهان زیر ترکیب نور بنفش و سفید نسبت به نور سفید یک هفته نسل­دهی را سرعت بخشید. ۱۸-۱۶ روز پس از گرده افشانی بهترین زمان جدا کردن جنین از سنبله­های نارس و کشت آن در محیط MS بود. یافته­های این پژوهش امکان پرورش شش نسل گندم بهاره در سال را برای بهنژادگران فراهم می­کند.

کلیدواژه ها:

اتاقک رشد ، بهنژادی سریع ، تنش خشکی ، دوره نوری ، کشت جنین ، گندم