تجلی نور در ابزار روشنایی سرامیکی دوره اسلامی ایران بر اساس حکمت متعالی

نور در زبان فارسی به معنای روشنایی تعبیر می شود و شامل انواع نورهای حسی و معنوی است. در بسیاری از ادیان الهی نور به عنوان عنصری مهم و فراطبیعی شناخته شده است. در دین اسلام، این مفهوم با توجه به حضور پرتکرار در آیات و روایات، جایگاهی ویژه دارد. سهروردی با بنیانگذاری حکمت نوریه، جهانشناسی مبتنی بر نور را معرفی کرده و به تبیین خلقت انوار بینهایت پرداخته است. هدف این پژوهش آن است که جایگاه فرهنگی نور با تکیه بر حکمت متعالی و مصادیق آن در محصوالت روشنایی سرامیکی و آثار هنری سرامیکی دوران اسلامی مورد تحلیل قرار داده و به بررسی نقش و حضور نور در ابزارهای روشنایی سرامیکی استفاده شده در فضاهای گوناگون می پردازد. این پژوهش در نظر دارد به سوالات پیشرو پاسخ دهد. ۱- هنر و زیبایی شناسی چگونه در پرتو تفسیر حکمت متعالی از مفهوم نور تعریف می شوند؟ ۲- چگونه مفهوم حکمی نور در سفالینه های اسلامی و ابزار روشنایی سفالی تبلور یافته است؟ روش انجام این تحقیق، مبتنی بر شیوه تحلیلی-توصیفی است. همچنین، برای گردآوری اطلاعات و داده ها از روش کتابخانه ای، مراجعه به منابع و وبسایت های معتبر اینترنتی و مطالعه نمونه های جمع آوری شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تعداد ۹ قطعه از فانوسها، پیهسوزها و شمعدانهای سفالی مربوط به دوره اسلامی ایران است که به صورت نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهند نور در فرهنگ و حکمت اسلامی به عنوان نمادی از هدایت الهی شناخته می شود و نقش مهمی در هنر اسلامی دارد. نور یکی از موثرترین عوامل طراحی در آثار هنرمندان دوره اسلامی بوده است به طوری که به عنوان یک عنصر مادی و همچنین تمثیلی از وجود و خرد الهی مورد توجه قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

دوره اسلامی ، ابزار روشنایی سرامیکی ، نور ، حکمت متعالی