تحلیل نقش بازساخت سیاسی فضا در توسعه شهر اردبیل

در نظام­های دیوان­سالار و  سیستم­های مدیریتی متمرکز، دولت نقش برجسته­ای در بازساخت سیاسی فضا و توسعه دارد. این نقش در مورد شهرهایی که ارتقای مرتبه می­یابند بیشتر مشهود است. هدف این پژوهش واکاوی تاثیرات ارتقای شهر اردبیل به مرکز استان بر جهات و جوانب مختلف رشد و توسعه  این شهر در سال های پس از سال ۱۳۷۲ است. روش پژوهش، تحلیلی- توصیفی  و داده­های مورد تحلیل، اسنادی و آماری است و از منابعی چون سالنامه­های آماری استخراج شده و یا از مراجع معتبر دریافت گردیده­اند. تجزیه­و­تحلیل داده ها و اطلاعات، با استفاده از  امکانات محاسباتی، ترسیمی و تحلیلی نرم­افزارهای «SPSS»، «GIS» و به­کارگیری مدل­های آمار توصیفی، انجام شده است. مدل­ «آنتروپی شانون» نیز برای تعیین فرم رشد شهری به­کار رفته است. یافته­ها نشان دادند که پس از ارتقای مرتبه شهر اردبیل به مرکز استان، شاخص­های توسعه اجتماعی و فرهنگی مانند: تعداد مراکز مالی، فرهنگی، آموزشی، درمانی، قضایی، تعداد دستگاه­های دولتی، کارمندان دولت و مشاغل بخش خدمات، به­سرعت رشد یافته­اند.  تغییر کاربری­ها به نفع کاربری­های اداری، تجاری، آموزشی و انتظامی  روی دیگری از توسعه شهر متاثر از ارتقای مرتبه آن بوده است. همچنین در یک دوره ۱۵ ساله پس از تبدیل­شدن به مرکز استان، به اندازه تمامی سال­های پیشین بر وسعت شهر اضافه شده و این رشد بیشتر به­صورت پراکنده­رویی بوده است. بر خلاف روال معمول کشور، رشد جمعیتی این شهر پس از سال ۱۳۷۵ نه­تنها ملایم­تر نشده بلکه دوباره افزایش یافته است. برای جلوگیری از پیامدهای منفی بازساخت فضا در ارتباط با ارتقای مرتبه اداری-سیاسی شهرها، اعمال رویه­های شهر هوشمند، واگذاری اختیارات به سطوح مدیریتی پایین و توجه به آمایش ملی و منطقه­ای فضا از جمله پیشنهادهای تحقیق می باشند.

کلیدواژه ها:

تقسیمات کشوری ، ارتقاء سیاسی ، توسعه شهری ، اردبیل