تحلیل مضمون آیات و روایات مرتبط با ادراک انسان از حقارت خود در برابر خداوند

احساس و ادراک انسان از حقارت خود در برابر خداوند، از موضوعاتی است که در شاخه های مختلفی از علوم اسلامی وجود داشته و به عنوان لازمه ی ورود به وادی پرستش خداوند معرفی شده است. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با هدف دستیابی به مدل مفهومی ادراک انسان نسبت به حقارت خود در برابر خداوند در آیات و روایات به عنوان منابع اصیل اسلامی، به این سوال پاسخ می دهد که ادراک و احساس حقارت انسان در برابر خداوند در پرتو آیات و روایات چه ساختاری دارد؟ ازاین رو برای دستیابی به مطلوب با استفاده از روش تحلیل مضمون و نرم افزار MAXQDA به ارائه مدلی از ادراک حقارت انسان در برابر خداوند پرداخته است. نتایج حاصل از این پژوهش شامل ۲۱ مضمون پایه است که ذیل ۴ مضمون سازمان دهنده قرار می گیرند؛ این مضامین عبارت هستند از: مولفه ها (احساس خواری و ذلت، احساس ضعف و ناتوانی، احساس نیازمندی، احساس مغلوب شدن و احساس کاستی و کوتاهی در اعمال عبادی)، عوامل (شناخت خداوند، ترس از خداوند، یاری خداوند، اعمال دینی فرد، معادباوری، سختی ها و مشکلات)، پیامدها (نزدیکی به خداوند، دریافت پاداش، جلب مهربانی و عطوفت، رشد شخصیتی، بی نیازی از غیرخداوند، دستیابی به عزت، دستیابی به خواسته ها و رفع سختی ها و مشکلات) و موانع (اثرناپذیری منفی و ناآگاهی از زشتی عمل).

کلیدواژه ها:

احساس حقارت ، تحلیل مضمون ، مولفه احساس حقارت ، احساس نیازمندی ، احساس ضعف