مطالعه الگوهای همدیدی-دینامیکی و روند تغییرات پوشش برف فراگیر در شمال شرق ایران

در این پژوهش مهمترین الگوهای همدیدی موجد بارش برف فراگیر در شمال شرق ایران مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور داده­های کد هوای حاضر و عمق برف ایستگاه ­های سینوپتیک شمال شرق کشور طی دوره آماری ۱۳۷۱-۱۴۰۰، برای ماه­های مهر تا اسفند، از سازمان هواشناسی کشور دریافت شد. جهت بررسی بارش­های برف فراگیر، روزهایی که بیش از ۷۰ درصد منطقه مورد مطالعه هم زمان شاهد ریزش برف بود، به عنوان یک روز فراگیر استخراج شدند. به منظور انجام تحلیل­های همدیدی-دینامیکی در مورد بارش­های برف فراگیر در شمال شرقی ایران، از روش طبقه­بندی با استفاده از تحلیل خوشه­ای استفاده شد و نقشه­های روزهای نماینده از جمله دمای جو، شار رطوبت، ارتفاع ژئوپتانسیل، تاوایی، جبهه­زایی، جت استریم، شاخص امگا و داده­های باد مداری و نصف النهاری ترسیم شد. تحلیل روند نیز با استفاده آزمون من-کندال انجام شد. نتایج نشان داد که ۳ الگوی پرفشار سیبری و مرکز اروپا_کم­فشار شرق ایران، پرفشار غرب ایران_کم فشار سودان، پرفشار مرکز اروپا_کم فشار شرق ایران و افغانستان به بهترین نحو بارش­های برف فراگیر در منطقه مورد مطالعه را توجیه می­نمایند. در تمامی الگوها در تراز میانی جو شدت یافتن جریان­های نصف النهاری بادهای غربی همراه با تشکیل مراکز پرفشار و کم فشار موجب ایجاد بلاکینگ در مسیر جریانات غربی شده و شرایط را برای صعود هوا فراهم کرده است . تمرکز میدان امگای منفی و فرارفت تاوایی نسبی مثبت به همراه قرار گرفتن منطقه شمال شرق ایران در نیمه چپ خروجی رودباد جنب حاره، موجب ناپایداری های شدید و بارش برف فراگیر در منطقه شده است. همچنین نتایج نشان داد که علیرغم عدم وجود روند در تعداد روزهای فراگیر برف در شمال شرق ایران، تعداد روزهای برف فراگیر در طول زمان روندی کاهشی داشته است.

کلیدواژه ها:

synoptic-dynamic patterns ، change process ، snow cover ، Iran ، الگوهای همدیدی- دینامیکی ، روند تغییرات ، برف فراگیر ، ایران