کاربرد مدل HEC-RAS در ارزیابی الگوی تغییرات رسوب گذاری بخش هایی از رودخانه تالار

حوضه آبریز رودخانه تالار در استان مازندران هرساله شاهد سیلابهای بزرگ با حجم رسوب انتقالی بسیار زیاد میباشد. برای بررسی انتقال رسوب از حوضهی آبریز مذکور، ۱۱ کیلومتر از رودخانه تالار  در پنج بازه در فواصل ۴/۲۲- ۷/۲۴، ۲/۱۸ -۵/۲۰، ۵/۱۷- ۰۰/۱۸، ۷۵/۱۶- ۵/۱۷ و ۵/۱۱ – ۷۵/۱۶ کیلومتر از محدوده شهری از دریا ملاکلا- نجار کلا تا عرب روشن انتخاب شد تا الگوی تغییرات رسوبگذاری و فرسایش در بازه پنج ساله (۱۴۰۰- ۱۳۹۵) با توجه به قابلیتهای مدل HEC-RAS، مورد بررسی قرار گیرد. برهمین اساس از آمار بلندمدت ایستگاه هیدرومتری کیاکلا، در شرایط سیلاب با دورهی بازگشتهای ۲، ۱۰، ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ ساله برای حوضهی آبریز ایستگاه مذکور انتقال رسوب و حجم آورد رسوب تجزیه و تحلیل و بررسی شد. نتایج نشان داد مجموع رسوب ورودی در طول کل شبیهسازی در ابتدای دوره از مجموع رسوب در انتهای دوره شبیهسازی به میزان ۹/۰ میلیون تن کمتر و رودخانه در اکثر مواقع به صورت فرسایش پذیر است. همچنین متوسط ارتفاع رسوب در بازه اول (۴/۲۲- ۷/۲۴) ۱۱ سانتیمتر و میزان رسوبگذاری ۶ میلیون تن و رسوبگذاری قابل توجه می باشد. در بازه دوم (۲/۱۸ -۵/۲۰) میزان رسوبگذاری تقریبا ۱ میلیون تن می باشد. در بازه سوم روندی کم و بیش مشابه وجود دارد. در بازه چهارم شرایط از نظر عمق و حجم فرسایش برای برداشت مناسب نیست. بازه پنجم (۵/۱۱ – ۷۵/۱۶) میزان فرسایش به طور تقریبی ۳/۸ میلیون تن بدست آمده است. دامنه تغییر ارتفاع فرسایش در بازه پنجم از ۱۰ الی ۲۰ سانتیمتر متغیر است.لازم به ذکر است تمامی فواصل برحسب کیلومتر از دریا است. در چنین شرایطی امکان برداشت رسوب در آن وجود ندارد بلکه بایستی به راهکارهای مدیریت سیلاب و مهندسی رودخانه اندیشید.

کلیدواژه ها:

HEC-geoRAS add-on ، sedimentation ، erosion ، Exner equation ، الحاقیه HEC-geoRAS ، رسوبگذاری ، فرسایش ، معادله Exner.