بررسی تاثیر شاخص توسعه انسانی بر کیفیت محیط زیست در کشورهای نفتی و غیرنفتی خاورمیانه
سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 259
فایل این مقاله در 15 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_EIAP-15-30_008
تاریخ نمایه سازی: 30 فروردین 1404
چکیده مقاله:
شاخص توسعه انسانی به عنوان معیار سنجش سطوح توسعه اقتصادی و اجتماعی بر تخریب و میزان فشار وارده بر محیط زیست موثر است. با این حال، تاکنون شمار اندکی از پژوهش ها بر رابطه بین توسعه انسانی و کیفیت محیط زیست از دریچه منحنی سنتی کوزنتس محیط زیستی تمرکز داشته اند. در این راستا، هدف از تحقیق حاضر ارزیابی تاثیر شاخص توسعه انسانی همراه با سایر متغیرهای توضیحی شامل تجارت، مصرف انرژی و شهرنشینی بر شاخص ردپای اکولوژیک در کشورهای نفتی و غیرنفتی خاورمیانه است. در این پژوهش از داده های ترکیبی موجود در پایگاه های داده بانک جهانی، برنامه توسعه سازمان ملل متحد و شبکه جهانی ردپا برای ۸ کشور نفتی (بحرین، ایران، عراق، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی) و ۵ کشور غیرنفتی (مصر، اردن، لبنان، سوریه و ترکیه) در منطقه خاورمیانه در دوره زمانی ۲۰۰۰ الی ۲۰۱۹ استفاده شد. همچنین، برای برآورد رگرسیون از روش GMM تفاضلی دومرحله ای بهره گرفته شد. در این روش، پس از تصریح مدل اولیه، از رگرسیون تفاضل گیری می شود تا اثرات مقاطع را از الگو حذف کرد. سپس، در مرحله ی دوم از پسماندهای باقیمانده در مرحله اول برای متوازن کردن ماتریس واریانس- کواریانس استفاده می شود. نتایج نشان داد که یک رابطه U شکل معکوس بین توسعه انسانی و ردپای اکولوژیکی برای کشورهای غیرنفتی وجود دارد. به طوری که، بهبود شاخص توسعه انسانی در مراحل اولیه توسعه با افزایش شاخص ردپای اکولوژیک به محیط زیست کشورهای غیرنفتی آسیب می رساند. اما با بهبود سطح توسعه کشورها، این روند معکوس می شود. با این حال، افزایش بیشتر در توسعه انسانی منجر به بهبود مستمر کیفیت محیط زیست در کشورهای نفتی می شود. همچنین، نتایج نشان داد که اثر مثبت مصرف انرژی بر شاخص ردپای اکولوژیک در کشورهای نفتی نسبت به کشورهای غیرنفتی از لحاظ عددی قابل توجه تر است. این در حالی است که ضریب اثرگذاری متغیر حجم تجارت بر شاخص ردپای اکولوژیک برای کشورهای نفتی و غیرنفتی به ترتیب منفی و مثبت برآورده شده است. تاثیر متغیر شهرنشینی بر شاخص ردپای اکولوژیک برای هر دو گروه کشورهای نفتی و غیرنفتی نیز مطابق انتظار و مثبت است. بنابراین، سیاست گذاران باید از علیت موجود بین توسعه انسانی و شاخص ردپای اکولوژیک آگاه باشند و بر روی تسریع توسعه انسانی برای معکوس کردن روند فعلی تخریب محیط زیست تمرکز کنند.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
ارسلان بی نیاز
استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
صابر کلهری
کارشناس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران
حسن آزرم
دکتری اقتصاد کشاورزی، بخش اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
