ارزیابی «آگاهی تحلیل اقدام» برنامه های توسعه شهری و منطقه ای اصفهان در مواجهه با اثرات تغییرات اقلیمی

اهداف و پیشینه: تغییر اقلیم یکی از مهم ترین چالش هایی است که بشر در قرن ۲۱ با آن مواجه شده و به مثابه یک تهدید بالقوه، بر محیط های انسان ساخت و طبیعی تاثیر گذارده است. بر اساس تحقیقات مختلف، تغییر اقلیم در مناطق گسترده ای از جهان، ازجمله کشور ایران در حال وقوع است. بیشترین مخاطرات طبیعی اتفاق افتاده در استان اصفهان شامل خشکسالی و کم آبی، فرونشست زمین، آلودگی هوای ناشی از بروز پدیده گردوغبار، همه متاثر از تغییرات اقلیمی بوده و معضلات اقتصادی، اجتماعی، و زیست محیطی را همراه داشته است. درنتیجه تغییرات اقلیمی، شهرها ممکن است در عرضه حتی ابتدایی ترین خدمات به ساکنان خود با مشکلات جدی مواجه شوند. بنابراین ضروری است برای انطباق با اثرات و کاهش خطرات تغییرات اقلیمی از طریق مداخلات سیاسی در همه سطوح برنامه ریزی مکانی اقدام شود. مواد و روش ها: در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی و کیفی، ۳۱ شاخص در ۱۰ بعد و نیز در سه مولفه آگاهی، تحلیل، و اقدام (رویکرد تحلیلی «A-A-A»)، به ارزیابی شش برنامه توسعه شهری و منطقه ای اصفهان در مواجهه با اثرات تغییرات اقلیمی پرداخته شده است. برای امتیازدهی از دستورالعمل کدگذاری سه نقطه ای و برای رتبه بندی آنها از آزمون آماری ناپارامتریک فریدمن استفاده شده است. نتایج و جمع بندی: نتایج پژوهش نشان می دهند که با توجه به رویکرد تحلیلی «A-A-A»، برنامه های یادشده از سطح آگاهی بسیار پایین، سطح متوسط توانایی تحلیلی، و واکنش اقدام محدود برای ادغام مسائل و اثرات مربوط به تغییرات اقلیمی در سطح محلی برخوردار هستند. از میان شش برنامه توسعه مورد ارزیابی، طرح مجموعه شهری اصفهان با ۷۰٫۹۷٪ بیشترین و سند آمایش استان اصفهان با ۴۶٫۷۷٪ کمترین میزان مواجهه با اثرات تغییرات اقلیمی را در بر داشته اند. درنتیجه نقش برنامه های توسعه اصفهان برای ادغام جدی مسائل تغییر اقلیم با سایر موضوعات هنوز محدود است. بنابراین توصیه می شود برنامه ریزان رویکردهای کاهش و سازگاری با تغییرات اقلیمی را برای مواجهه کارآمدتر و بهنگام در برابر اثرات نامطلوب این تغییرات به طور زمینه دار در برنامه های توسعه لحاظ کنند تا با اقدامات و فعالیت های توسعه محلی خود بر بهبود شرایط موجود و آتی اثر بگذارند.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، اقدامات کاهش انتشار ، سازگاری اقلیمی ، رویکرد A-A-A ، ارزیابی برنامه های توسعه ، شهر و منطقه شهری اصفهان