شناسایی موانع پیش روی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران

یکی از پدیده های رو به ظهور و در حال تکامل، نظام ترویج تکثرگرا است. با وجود برخورداری این نظام از مزایای همچون تلفیق منابع محدود، کاهش رقابت ناسالم، افزایش سطح پوشش خدمات ترویجی، حذف خدمات زائد و غیره، شواهد حاکی از آن است که پیاده سازی این نظام در کشور با مسائل و چالش های پرشماری مواجه است. با توجه به اهمیت مسئله، این پژوهش با هدف «شناسایی موانع پیش­روی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران» انجام گرفت. مشارکت­کنندگان در این پژوهش شامل خبرگان و مطلعان کلیدی اعم از اعضای هیئت علمی دانشگاه ها، اعضای هیئت علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مدیران هماهنگی ترویج کشاورزی استانی و کنشگران بخش خصوصی و غیردولتی بودند که به روش نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی تعداد ۱۵ نفر از آن ها انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از تکنیک مصاحبه­های عمیق و نیمه ساختارمند استفاده شد و تحلیل و تفسیر داده­ها با بهره گیری از روش کدگذاری اشتراس و کوربین انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که مهم ترین موانع پیش­روی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران در قالب ۱۲ طبقه موانع مربوط به روش و رهیافت‎های ترویجی، موانع زیرساختی-پشتیبانی، موانع مالی، موانع مربوط به بخش تحقیقات و دانشگاه، موانع ساختاری ترویج، موانع مدیریتی، موانع مربوط به مخاطبان، موانع مربوط به محتوا (مدیریت دانش)، موانع شناختی، موانع قانونی و سیاست گذاری، موانع آموزشی– مهارتی و موانع نهادی (کنشگران) دسته بندی شدند. در مجموع، به منظور پیاده سازی نظام ترویج تکثرگرا در وهله نخست بایستی ضمن تغییر ساختار ترویج، موانع شناختی دست اندرکاران این حوزه در بحث تکثرگرایی تغییر یابد تا در مراحل بعدی با رفع موانع مدیریتی، مالی، قانونی و سیاست گذاری، آموزشی-مهارتی و غیره، مسیر اجرای رویکرد تکثرگرایی در ترویج هموار گردد. نتایج این پژوهش می­تواند در برون رفت نظام ترویج دولتی فعلی از نارسائی­ها و خلاهای کنونی و همچنین در استقرار و پیاده‎سازی هرچه بهتر نظام ترویج تکثرگرا موثر واقع شود.

کلیدواژه ها:

نظام نوین ترویج ، ترویج دولتی ، شبکه چند نهادی ، تکثرگرا ، ترویج خصوصی