نقد جامعه شناسی لیلی ومجنون نظامی با لیلی ومجنون جامی

ادبیات جزئی از فرهنگ است که در یک فرایند ارتباطی وارد جامعه می شود و به تفسیر و تحولات فرهنگی می پردازد. ادبیات هر سرزمین و هر ملت و هر قومی بازنمودهای بسیاری در فرهنگ آن کشور ایجاد می کند و به عبارت دیگر فرایند تحولات و پویایی یک فرهنگ را می توان در ادبیات آن جامعه دید. بررسی ادبیات هر جامعه پویایی فرهنگی اجتماعی را به ما نشان خواهد داد. ادبیات یک نوع ظهور و تجلی واقعیت های اجتماعی است که ذهنیت را می سازد و این تجلی و ظهورهم می تواند بعد تاریخی پیدا کند و هم بعد غیر تاریخی، در مقابل آن امور اجتماعی به صورت تجلیات بروز پیدا می کنند. بنابراین ادبیات به عنوان یک دانش ریشه دارد شناسایی نتاثیرات را به خوبی نشان می دهد. اینکه در دوره های جنگ و صلح یا رونق و رکود چه نوع ادبیاتی تولید می شود تحت تاثیر عوامل و شرایط جامعه است. بنابراین هر کدام از این موقعیت های اجتماعی نوعی خاص از ادبیات را خلق می کند و این نشانگر تاثیرشرایط اجتماعی در ادبیات است. وحافظه تاریخی یک کشور را تشکیل می دهد. بی گمان عوامل اجتماعی و نیازهای شرایط و موفقیت های اجتماعی تاثیربسزایی در شکل گیری ادبیات دارد. کاوش های جامعه و با محافظه کاری و زیرکی که دارد به خلق شاهکاری ادبی دست می زند و داستان سراب گونه ی لیلی ومجنون را می آفریند و در البلای آن با استادی و مهارت خاص خود وضعیت مردمی را در دوره ی سلجوقی که کشور میدان تاخت و تاز و غارت مردم و جنگ بر سر قدرت هاست را چنان به نمایش می گذارد که کمتر کسی متوجه می شود زیرا چنان داستان عشق لیلی ومجنون را استادانه به تصویرکشیده است که مردم عادی چیزی جز عشق و درد و هجران این دو عاشق و معشوق را نمی دیدند. این داستان را در روزگاری خلق می کند که قشر ثروتمند و مرفه می توانند با پول و در این میان با زر و زور جان و مال و ناموس را خریداری کنند و چنان از نقش فرهنگ در شخصیت و تاثیر آن حرف به میان آورده که بسیاری را به اشتباه می اندازد و فقط فضای عاشقانه ی داستان را می بینند و آنقدر جذاب و دلفریب در البلای اشعار در لفافه سخن گفته است که کمتر بی عدالتی ها - ظلم و ستم ها - جنگ و خونریزی هارا ببینند و بیشتر محو داستان شده و عشق و هجران متجلی است. هر دو شاعر (نظامی و جامی) در البلای داستان به اعتقادات پوچ، تعصبات شدید قومی و قبیله ای؛ و حاکمیت پدرسالاری، و دیدگاه فمنیستی اشاره داشته اند. تاثیر مستقیم نظام حاکم بر جامعه در سرنوشت تک تک افراد از غنی تا فقیر که خواه ناخواه تحت تاثیر نظام و قوانین جاری هستند. عواقب آزادی و بی بند و باری در اقشار جامعه می تواند آسیب های اجتماعی مخرب به همراه داشته باشد، همینطور ازدواج های کودک همسری که متاسفانه هم اکنون هم در جامعه رواج دارد بعلت خامی و نداشتن تجربه در زندگی می تواند باعث فروپاشی اساس زندگی شود و سلامتی روح و جسم را به خطرانداخته؛ چه بسا در آینده اینه چندان دور جای جبران نباشد.

کلیدواژه ها:

فمنیسم ، مردسالاری ، جامعه شناسی ، انواع نقد ، لیلی ومجنون ، رئالیسم