تحلیل رابطه گفتار با مولفه بوطیقایی فعلیت کردار در داستان سیاوخش شاهنامه

داستانهای شاهنامه نه تنها از جنبههای ملی برای ایرانیان اهمیتی دارد، بلکه شیوه بیان مطالب توسط شاعری چیرهدست چون حکیم ابوالقاسم فردوسی، با تمام آثار حماسی پس از خود تفاوتی شگفت دارد. یکی از برجستهترین ویژگیهای بیان منسجم حکیم فردوسی، بیان گفتارهای شخصیتهای داستانها با خود است که در این میان داستان سیاوخش به دلیل غنای داستانی و انسجامی که دارد، در بین داستانهای شاهنامه از برجستگی برخوردار است. از طرفی، ارسطو در بوطیقا به مساله گفتار و اهمیت آن در انواع شعر اعم از حماسه و غیر آن تاکیدی داشته است و آن دسته از گفتارها که به فعلیت رفتاری و کنشی منجر میشود را ارجح دانسته است. در این جستار، مبتنی بر دیدگاه کلی ارسطو، گفتارهای خویشتنانه شخصیت های داستان سیاوخش بررسی شده است که مهمترین نتیجه این پژوهش بدین قرار است: اوال حکیم فردوسی برای آن که بتواند تاثیرگذاری داستان را افزایش بدهد، هم به شخصیتهای پاک توجه داشته و هم ناپاک تا بدین وسیله بتواند خط سیر روایت خود را از حالت ایستایی به پویایی مبدل کند؛ ثانیا شخصیتهای ناپاک با فعلیتبخشیدن بیش تر به اندیشهها و گفتارهای خویشتنانه نسبت به شخصیتهای پاک، عمال نقش موتور محرک روایت داستان را ایفا کرده اند؛ ثالثا گفتارهای منتهی به کردار و رفتار عینی، نه تنها باعث خروج حماسه از نرم روایی خود نمیشود، بلکه تاثیرگذاری و غنای آن را افزایش میدهد و این مساله یکی از اصلی ترین دلایل شهرت و محبوبیت داستان سیاوخش است.

کلیدواژه ها:

ارسطو ، بوطیقا ، شاهنامه فردوسی ، فعلیت کردار ، گفتار