ارزیابی روند تغییرات دوره ای سطح آب زیرزمینی حوزه آبخیز بهادران استان یزد

آب های زیرزمینی بزرگ ترین منبع آب موجود برای تامین آب در مناطق نیمه خشک است. به همین منظور توسعه و بهره برداری از منابع آب زیرزمینی برای برآوردن این نیازها از اهمیت زیادی برخوردار است. ازاین رو تغییرات سطح آب زیرزمینی حوزه آبخیز بهادران واقع در استان یزد مدنظر قرارگرفته است. اطلاعات کمی منابع آب زیرزمینی در یک بازه زمانی ۱۷ ساله تهیه شد. سپس نقشه های هم تراز و هم عمق آب زیرزمینی برای بازه پنج ساله و کل دوره برای بررسی تغییرات سطح تراز آب زیرزمینی بر اساس اطلاعات چاه های مشاهداتی در محیط نرم افزار Arc GIS تهیه شد. علاوه بر آن در نقشه های تهیه شده، مناطق تغذیه و تخلیه ی آب زیرزمینی مشخص شد. مطابق نتایج، بیش ترین عمق آب زیرزمینی در آبخوان های بهادران و شمس در سال ۱۳۹۷ به ترتیب برابر با ۶۸ و ۷/۴۷ متر است که در نواحی شمالی آبخوان بهادران و جنوبی آبخوان شمس به حداکثر مقدار رسیده و به سمت نواحی جنوبی آبخوان بهادران و بخش های شرقی- غربی آبخوان شمس از عمق آب کاسته شده است؛ به طوری که کم ترین عمق آب زیرزمینی در هر دو آبخوان به حدود ۸/۱۱ متر می رسد. هم چنین بیش ترین سطح تراز آب زیرزمینی در آبخوان های محدوده ی بهادران در سال ۱۳۹۷ مربوط به نواحی جنوب غربی و غرب آبخوان ها و حدود ۹۱/۱۵۳۸ متر است؛ به طوری که در بخش شرقی آبخوان بهادران به ۳/۱۴۴۷ متر و در بخش جنوبی آبخوان شمس به ۱۱۹۰ متر در این سال می رسد. تراز آب زیرزمینی در سال های ۹۲ و ۸۷ نسبت به سال ۱۳۹۷ بالاتر می باشد که تغییر چندانی نداشته است. میزان افت تراز آب زیرزمینی در بازه ی زمانی ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۲ و ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ به ترتیب حدود ۱۴/۱۳ و ۶۸/۶ متر بوده است. نتایج این پژوهش اطلاعاتی از روند تغییرات منابع آب زیرزمینی در آبخوان ها را در اختیار سیاست مدارن و مدیران قرار می دهد که می تواند در راستای مدیریت بهینه به کار برده شود.

کلیدواژه ها:

آبخوان ، توسعه ، تنش آبی ، ذخیره آب زیرزمینی ، خشکسالی