شناسایی و اولویت بندی سنجه های محیط زیستی ملی و بین المللی برای ایران

زمینه و هدف: فعالیت های انسانی آثار مخربی بر محیط زیست وارد کرده و سلامت انسان، تنوع زیستی و زیستگاه ها را با تهدید مواجه می کند. ازاین رو تلاش هایی برای دستیابی به مداخلات اثربخش در حوزه محیط زیست صورت گرفته است که ارزیابی این اقدامات با شناخت کامل از روند تغییرات شاخص ها امکان پذیر می شود. با توجه به تعداد و تنوع شاخص ها، در این مقاله، سنجه های اولویت دار برای کشور ایران شناسایی شدند تا از آنها در اساس سیاست گذاری ها استفاده شود. روش: مجموعه ای از شاخص ها و سنجه های بکار رفته در این شاخص ها، از بین شاخص های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور، سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست در ایران و سازمان های بین المللی شامل سازمان جهانی بهداشت، سازمان ملل متحد، سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا، آژانس محیط زیست اروپا، برنامه نظارت مشترک سازمان جهانی بهداشت/یونیسف، گزارش شاخص عملکرد محیط زیستی کشورها و شاخص های کشور کانادا بررسی شدند. یافته ها: در مجموع ۲۲ شاخص و سنجه دارای اولویت در حیطه های مختلف ازجمله آلودگی هوای آزاد و داخل، آب، بهسازی و بهداشت، فاضلاب، اشعه فرابنفش، پسماند، تغییر اقلیم، مواجهه با فلزات سنگین و گاز رادن داخل ساختمان، امواج الکترومغناطیسی، بار بیماری های منتسب به عوامل خطر محیطی، اکوسیستم و توزیع جمعیت شهری و روستایی برای کشور ایران پیشنهاد شدند. نتیجه گیری: با ایجاد مجموعه ای استاندارد از این سنجه ها، سیاست گذاران می توانند پیشرفت اقدامات محیط زیستی خود را پیگیری کرده و اثربخشی آنها را بسنجند. این رویکرد مبتنی بر شواهد کمک می کند تا اطمینان حاصل شود که تلاش های محیط زیستی در پرداختن به مبرم ترین مسائل هدفمند و موثر هستند.

کلیدواژه ها:

Environmental Health ، Environmental indicators ، Environmental Policy ، Environmental Pollutants ، آلاینده های محیط زیست ، بهداشت محیط زیست ، سیاست زیست محیطی ، شاخص های زیست محیطی‬‬