ارزیابی مدیریت مشارکتی مراتع قشلاقی طایفه مغانلوی ایل شاهسون

با تغییرات ایجاد شده در نحوه مدیریت کوچ، نمود آن ورود دولت در تنظیم تقویم کوچ به جای عشایر، مشاهده می شود. نظر به محدودیت های نظام دولتی و همچنین گستردگی عرصه، تحقیق حاضر با هدف امکان سنجی واگذاری مدیریت کوچ و مرتع به عشایر در مراتع قشلاقی تیره آلقلی طایفه مغانلو ایل شاهسون استان اردبیل، به مدت ۳ سال از مهر ماه سال ۱۳۹۴ به مورد اجرا گذاشته شد. این مطالعه در دو بخش مجزای کمی و کیفی صورت پذیرفت. بخش ارزیابی مدیریت مشارکتی با رویکرد کیفی و استفاده از شیوه های اقدام پژوهی و ارزیابی مشارکتی روستایی انجام شد. مرحله کمی نیز بررسی تاثیر این شیوه از مدیریت بر روی فاکتورهای مهم پوشش گیاهی، قبل از ورود و بعد از خروج عشایر بود. نتایج حاصل از بررسی های کیفی نشان داد که به دلایل عدم وجود اراده جدی در سازمان متولی در احاله مدیریت مراتع به خود عشایر، تعدد تولی گری، عدم تخصیص اعتبارات و عدم پیگیری جدی نمایندگان عشایری به دلیل نبود منافع شخصی، به طور متوسط ۴۵% از تصمیمات مدیریتی متخذه تحقق یافت. در تحلیل کمی نیز در سال آخر نسبت به سال اول، وضعیت مراتع ضعیف، گرایش منفی، متوسط درصد بهره برداری ۸۴/۵ درصد و ظرفیت قبل از ورود عشایر ۳/۱۷ واحد دامی در هکتار و بعد از خروج آنها از مرتع ۰/۳۴ واحد دامی برآورد گردید. با نگاه کلی به نتایج حاصله، می توان دریافت که اعمال مدیریت نمایندگان عشایری در مدیریت کوچ و مرتع چندان رضایت بخش ارزیابی نگردید. همکاری بیش از پیش ارگان های مرتبط با نمایندگان عشایری در کنار پیگیری جدی نمایندگان مذکور، می توانست نتایج سودمند تری برای مرتع و مرتعداران در پی داشته باشد. با این توصیف، در این اکوسیستم ها، تعریف الگوی مناسب مدیریت مراتع بر مبنای تحقیقات، ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

مدیریت مراتع ، عشایر ، ایل شاهسون