تحلیل تطبیقی چالش های مدیریتی آموزشی در دوران پاندمی

زمینه و هدف: همه گیری کووید-۱۹ نظام های آموزشی در سراسر جهان را با چالش های بی سابقه ای مواجه ساخت و گذار ناگهانی به آموزش از راه دور و ترکیبی، نیازمند تحولات بنیادین در رویکردهای مدیریت آموزشی بود. این مطالعه با هدف شناسایی، تحلیل و مقایسه چالش های کلیدی مدیریت آموزشی در سطوح مختلف (از سیاست گذاری کلان تا مدیریت مدرسه/دانشگاه) طی دوران همه گیری کووید-۱۹، با نگاهی تطبیقی به تجارب جهانی و وضعیت ایران، انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش از نوع مطالعه مروری (Review Article) با رویکردی نظام مند است. برای گردآوری داده ها، پایگاه های اطلاعاتی معتبر داخلی (SID. ir, Magiran. com, Civilica. com) و بین المللی (Google Scholar, Scopus, Web of Science, ERIC) با استفاده از کلیدواژه های فارسی و انگلیسی مرتبط (مانند: مدیریت آموزشی، چالش ها، همه گیری، کووید-۱۹، کرونا، آموزش مجازی، آموزش از راه دور، رهبری آموزشی، آموزش عالی، آموزش و پرورش، ایران) در بازه زمانی دسامبر ۲۰۱۹ تا اواخر ۲۰۲۳ جستجو شدند. مقالات علمی-پژوهشی، مروری، گزارش های سازمان های بین المللی و فصول کتاب های مرتبط که به بررسی چالش های مدیریتی در نظام های آموزشی در دوران پاندمی پرداخته بودند، انتخاب و مورد تحلیل محتوای کیفی قرار گرفتند. یافته ها: تحلیل منابع نشان داد که چالش های مدیریت آموزشی در دوران همه گیری در ابعاد مختلفی قابل دسته بندی هستند: ۱) رهبری و تصمیم گیری بحران: نیاز به واکنش سریع، انعطاف پذیری در سیاست گذاری، مدیریت ارتباطات و ابهام. ۲) مدیریت منابع: تامین زیرساخت های فناوری، دسترسی به اینترنت و تجهیزات، مدیریت منابع انسانی (توانمندسازی معلمان/اساتید، حفظ انگیزه)، و محدودیت های مالی. ۳) گذار پداگوژیک و تضمین کیفیت: تطبیق برنامه های درسی، ارزشیابی آنلاین، حفظ کیفیت یادگیری، و نظارت بر فرآیند آموزش. ۴) عدالت و دسترسی: تشدید شکاف دیجیتال، حمایت از گروه های آسیب پذیر (دانش آموزان با نیازهای ویژه، مناطق محروم)، و مسائل مربوط به سلامت روان دانش آموزان و معلمان. ۵) ارتباط با ذینفعان: مدیریت ارتباط با والدین، دانشجویان، و جامعه. یافته های تطبیقی نشان دهنده وجود چالش های مشترک جهانی بود، اما شدت و نوع برخی چالش ها (مانند دسترسی به فناوری و آمادگی معلمان) در ایران و کشورهای در حال توسعه، تفاوت هایی را نشان می داد. نتیجه گیری: همه گیری کووید-۱۹ ضعف ها و قوت های نظام های مدیریت آموزشی را آشکار ساخت. مدیریت موثر در این دوران نیازمند رهبری تطبیق پذیر، سرمایه گذاری در زیرساخت ها و توانمندسازی نیروی انسانی، تمرکز بر عدالت آموزشی و بازنگری در مدل های سنتی مدیریت بود. تجارب این دوران می تواند درس های ارزشمندی برای افزایش تاب آوری و آمادگی نظام های آموزشی در برابر بحران های آتی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

مدیریت آموزشی ، چالش ها ، همه گیری کووید-۱۹ ، آموزش مجازی ، آموزش از راه دور ، رهبری آموزشی ، تحلیل تطبیقی ، ایران.