طراحی الگوی تمدن سازمانی در نظام سلامت (موردمطالعه: بیمارستان امیرکبیر اراک)

زمینه و هدف: امروزه، نظام سلامت با چالش ها و مسائل متعددی روبه رو است که برای غلبه بر این شرایط، بهره گیری از مبانی تمدن سازمانی می تواند راهگشا باشد. تمدن سازمانی دربرگیرنده فرهنگ هایی است که زمینه الزام برای تربیت نیروی انسانی منظم و هدفمند را برای بهبود خدمت رسانی و کسب منافع برد- برد مهیا می کنند. با وجود اهمیت زیاد، هنوز شناخت کاملی از ابعاد مختلف مفهوم تمدن سازمانی در نظام سلامت وجود ندارد. ازاین رو، هدف تحقیق حاضر طراحی الگوی تمدن سازمانی در نظام سلامت است. روش پژوهش: این تحقیق ازنظر هدف بنیادی بوده و در زمره تحقیقات آمیخته اکتشافی قرار می گیرد. به منظور طراحی مدل تحقیق از روش تئوری داده بنیاد استفاده گردید و این پژوهش در دو مرحله کیفی با روش تئوری داده بنیاد و مرحله کمی با روش مدل سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. در مرحله کیفی، با خبرگان در نظام سلامت که به صورت هدفمند انتخاب شدند، مصاحبه عمیق به عمل آمد. مصاحبه با خبرگان تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و بعد از انجام ۱۴ مصاحبه، انجام مصاحبه ها متوقف شد. همچنین، مدل طراحی شده با روش مدل­سازی معادلات ساختاری با نرم افزار Smart PLS ۴  اعتبارسنجی گردید. همچنین در مرحله کمی، جامعه آماری شامل ۱۳۶ نفر از مدیران و خبرگان بیمارستان امیرکبیر اراک بودند که با پرسشنامه از آن­ها نظرخواهی شد. ضمنا، حجم نمونه محاسبه شده با روش کوکران ۱۰۱ نفر و روش نمونه گیری نیز از نوع تصادفی ساده بود. یافته ها: مدل پارادایمی با ۶ دسته متغیر عوامل علی، پدیده محوری، راهبردها، عوامل مداخله گر، عوامل زمینه ای و پیامدها طراحی شد. همچنین، برای متغیر تمدن سازمانی ۵ مقوله اصلی و ۱۵ مقوله فرعی و همچنین ۴ دسته راهبرد شناسایی شد که براین اساس مدل تحقیق ایجاد گردید. مقوله های اصلی شناسایی شده برای پدیده محوری (تمدن سازمانی) شامل فضیلت محوری، ارزش محوری، عقلانیت محوری، آرمان محوری و ذ ی نفع محوری می باشد. همچنین، یافته­های برازش با مدل سازی معادلات ساختاری نیز نشان داد که ساختار و متغیرهای مدل مورد تائید است. ضمنا، مقادیر ضریب تعیین برای متغیر پدیده محوری ۰/۶۸۱، راهبردها  ۰/۷۱۰ و برای متغیر پیامدها ۰/۷۲۹ محاسبه شد که مقادیری مناسب است و نشان می دهد متغیرهای مدل به درستی شناسایی شده اند. نتیجه گیری: پدیده تمدن سازمانی می تواند مفهومی کاربردی و کارآمد در نظام سلامت باشد که موجبات جهت دهی هرچه بیشتر این بخش به سمت مسائل انسانی، ارزشی و اخلاقی و ایجاد نتایج ارزشمندی ازجمله بهبود کارآیی و اثربخشی در بخش سلامت و تامین منافع و رضایت ذ ی نفعان و جامعه را محقق کند.

کلیدواژه ها:

Organizational civilization ، Organizational excellence ، Health system ، Hospital ، تمدن سازمانی ، تعالی سازمانی ، نظام سلامت ، بیمارستان