تحلیل ‎بوم سازگان هوش مصنوعی ایران و شناسایی خلاءهای نهادی و کارکردی آن

هوش مصنوعی، یکی از پیشرانهای اصلی زندگی بشر حداقل در دهه آینده خواهد بود. از این رو بسیاری از دولت ها در صدد برنامه ریزی و استفاده از مزایای این فناوری برآمده اند. به همین منظور یکی از موضوعات مورد توجه، تحلیل بومسازگان، و فراهمسازی زمینه توسعه این فناوری و تولید ثروت بوده است. اما یافته های تحقیق نشان میدهد که هنوز بومسازگان هوش مصنوعی در کشور به معنای واقعی شکل نگرفته و از نظر بلوغ، در مراحل شکلگیری ابتدایی است و هنوز وفاق نسبی بین بازیگران مختلف برای تقسیم کار و ماموریتها وجود ندارد.در این مقاله، با استفاده از روش تحقیق کیفی و به استناد مطالعات کتابخانه ای، مصاحبه ساختاریافته و پنل خبرگی، سعی شده است بومسازگان هوش مصنوعی کشور تحلیل، و الگوی پیشنهادی برای بازطراحی آن نگاشت شود. الگوی پیشنهادی، شامل ۱۶ کارکرد و هفت گروه بازیگر اصلی است که باید با یکدیگر در تعامل باشند. در الگوی مذکور، خلاء نهادهایی که در حال حاضر، یا وجود ندارند یا ایفای نقش ویژهای نداشتهاند، به چشم میآید که عبارتند از: خلا نهاد راهبری، خلا آگاهی بخش، خلا استانداردساز، خلا نهاد اخلاقی، خلا توسعه نوآوری، خلا نهاد حکمرانی داده، خلا کنسرسیوم ها و خوشه های کسب وکار و نهایتا خلا نهاد شبکه ساز. علاوه بر این، در برخی از کارکردها، نهاد و یا سازمان هایی برای آن نقش در نظر گرفته شده اند، اما به علل مختلف، خروجی مطلوب و مناسب برای پیشبرد آن کارکرد در بومسازگان دیده نمی شود. این ضعف های کارکردی عمدتا مرتبط با نظارت، تحقیق و توسعه، تامین زیرساخت فنی و ارائه سایر خدمات فنی است.

کلیدواژه ها:

بومسازگان ، هوش مصنوعی ، زیست بوم ، الزامات توسعه فناوری ، سیاستگذاری علم و فناوری ، برنامه ملی