پیمان گلستان: بررسی ابعاد ژئوپولیتیکی و تاثیر آن بر مناسبات قدرت در ایران

پیمان گلستان ( ۲۹شوال ۱۲۲۸قمری) که به دنبال جنگ های ایران و روسیه به امضا رسید، یکی از تحولات تاریخی تاثیرگذار بر ژئوپولیتیک منطقه قفقاز و مناسبات قدرت در ایران است. این پیمان، علاوه بر واگذاری بخش هایی از قلمرو ایران به روسیه، تاثیرات عمیقی بر سیاست داخلی و خارجی ایران، موقعیت ژئوپولیتیکی آن در منطقه، و تعادل قدرت در دوره قاجار داشت. بررسی این موضوع از منظر تاریخی و ژئوپولیتیکی میتواند درک بهتری از پیامدهای این پیمان برای ایران فراهم آورد. هدف این پژوهش تحلیل ابعاد ژئوپولیتیکی پیمان گلستان و تاثیر آن بر مناسبات قدرت داخلی و خارجی ایران است. این تحلیل به دنبال شناسایی زمینه های تاریخی این موافقت نامه، بررسی آثار ژئوپولیتیکی آن، و فهم تاثیرات آن بر روابط قدرت در ایران است. سوال این مقاله اینگونه مطرح شده است که پیمان گلستان چه تاثیراتی بر موقعیت ژئوپولیتیکی ایران در منطقه قفقاز داشته است؟ یافته های تحقیق این است که این پژوهش نشان میدهد که موافقت نامه گلستان منجر به تغییرات اساسی در نقشه ژئوپولیتیکی منطقه شد و موقعیت ایران را در قفقاز تضعیف کرد. در سطح داخلی، این پیمان باعث تضعیف قدرت مرکزی و افزایش نارضایتی عمومی شد که تاثیرات آن بر مشروعیت سیاسی دولت قاجار ملموس بود. همچنین، این پیمان پایه گذار تحولات بعدی در روابط ایران و قدرت های بزرگ جهانی از جمله روسیه و بریتانیا بود. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بهره گیری از منابع تاریخی و جغرافیایی، به بررسی اسناد مرتبط با پیمان گلستان و تحلیل پیامدهای آن از منظر ژئوپولیتیکی و سیاسی پرداخته است.

کلیدواژه ها:

پیمان گلستان ، ژئوپولیتیک ، قفقاز ، قاجار ، روابط قدرت ، تاریخ معاصر ایران