کانسار مس دوه یاتاقی (شمال باختر ابهر): نمونه ای از ذخایر مس چینه کران تیپ مانتو با سنگ میزبان آتشفشانی در کمربند فلززایی طارم- هشتجین

کانسار مس دوه یاتاقی در فاصله حدود ۷۲ کیلومتری شمال باختر ابهر قرار داشته و بخشی از کمربند فلززایی طارم- هشتجین می باشد. کانه زایی در کانسار دوه یاتاقی به صورت چینه کران درون واحدهای توفی ائوسن رخ داده است. پهنه کانه دار دارای روند تقریبی خاوری- باختری با شیب حدود ۶۰ تا ۷۰ درجه به سمت شمال بوده و طولی حدود ۲۰۰ متر و پهنایی بین ۵/۰ تا ۳ متر دارد. دگرسانی گرمابی شامل دگرسانی های سیلیسی ، کلریتی، کربناتی، اپیدوتی و زئولیتی می باشد. دگرسانی آرژیلیک برون زاد حاشیه پهنه کانه دار را احاطه کرده است. کالکوسیت اولیه، بورنیت، کالکوپیریت، پیریت و مس آزاد، مواد معدنی و کلریت، کوارتز، کلسیت، اپیدوت، زئولیت و کانی های رسی، مواد باطله در کانسار دوه یاتاقی می باشند. کالکوسیت ثانویه، کوولیت، مالاکیت، کوپریت و گوتیت کانی های برون زاد هستند. انواع بافت کانسنگ شامل دانه پراکنده، رگه- رگچه ای، پرکننده فضای خالی، جانشینی، اکسلوشن، فرامبوئیدال، برشی، بازماندی و گل کلمی می باشد. کانه زایی در کانسار دوه یاتاقی به چهار مرحله قابل تفکیک است. مرحله اول کانه زایی مربوط به فرایندهای دیاژنز اولیه بوده و طی آن پیریت های فرامبوئیدال با بافت دانه پراکنده درون واحدهای توفی تشکیل شده است. مرحله دوم کانه زایی مربوط به فرایندهای دیاژنز تاخیری و دگرگونی تدفینی بوده و با حضور کانی های بورنیت و کالکوسیت اولیه همراه با اندکی کالکوپیریت با بافت های دانه پراکنده، رگه- رگچه ای، اکسولوشن، پرکننده فضای خالی و جانشینی مشخص می شود. مرحله سوم با حضور رگه- رگچه های تاخیری کوارتز- کالکوپیریت- پیریت، کوارتز- کلریت و کلسیت شناخته می شود. کانه زایی مرحله چهارم مربوط به فرایندهای برون زاد می باشد. ویژگی های کانسار مس دوه یاتاقی با کانسارهای تیپ مانتو قابل مقایسه است.

کلیدواژه ها:

کانه زایی مس ، دیاژنز ، چینه کران ، تیپ مانتو ، دوه یاتاقی