خوانشی دیگر از دو بیت هفت خان رستم بر اساس آیین میترا

در داستان هفت خان رستم، پس از آن که رستم خون دیوسپید را به چشم کیکاووس می چکاند، شاه به ستایش جهان پهلوان خویش رستم پرداخته که شاعر به گونه ای آن را سروده که محل اختلاف از دیرباز میان مصححین شاهنامه و پژوهشگران شده است؛ که بررسی این اختلاف و ارایه راه کار آن، موضوع این جستار است. بر اساس مولفه های آیین مهر، فهم متفاوتی از ابیات ستایش و آفرین کیکاووس به دست می آید: لفظ «مام» محتملا مقارن «ماه» است که توسط مآخذ و کاتبان دچار اسطوره زدایی و ساده سازی شده است؛ فعل «زادن» در شاهنامه فقط به زن بازمی گردد، فلذا نظر برخی که قائل به این هستند که "مام" یعنی والدین، درست نیست و این نشات گرفته از گشتگی معنوی ماه به مام است؛ لفظ "بخت" ضبط بهتری از «تخت» است که در بعضیدستنویس ها آمده ولی به معنای پیمان است و نه طالع؛ با توجه به مولفه های آیین مهر، نیازی به بیت دستنویس آکسفورد [سرت سبز باد و دلت شادمان/تنت دور باد از بد بدگمان] نیست و منظور از کلمه«دو» در ابیات آفرین کیکاووس، یکی ماه که ایزد حامی است می باشد و دیگری شیر که نماینده مراتب پایین تر از گامه های آیین مهر است باید تلقی شود. باری، این جستار به دنبال فهم معنایی دیگری از دو بیت شاهنامه است و ارتباطی با تصحیح نسخ خطی ندارد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، فردوسی ، میتراییسم ، هفت خان رستم