عوامل موثر بر تاب آوری سکونتگاه های روستایی شهرستان ماهنشان در برابر خشکسالی

یکی از مهم ترین پیامدهای تغییر اقلیم، مخاطره خشکسالی است که پدیده ای پیچیده، به ویژه برای کشاورزان دارای سیستم کشت دیم می باشد. با توجه به اهمیت کشاورزی در استان زنجان، شدت اثرات پدیده خشکسالی نیز نمود بیشتری یافته و ضرورت پرداختن به بحث تاب آوری سکونتگاه های روستایی در برابر خشکسالی بیشتر نمود می یابد. هدف از انجام این پژوهش شناسایی عوامل موثر بر تاب آوری سکونتگاه های روستایی در محدوده مورد مطالعه می باشد. تحقیق حاضر از نظر نوع کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای و میدانی (مشاهده و پرسشنامه و مصاحبه) است. برای تحلیل مطلوبیت وضعیت تاب آوری سکونتگاه های روستایی محدوده مورد مطالعه از آزمون تی تک نمونه ای و در راستای ارزیابی نقش ابعاد سه گانه (اقتصادی، اجتماعی و محیطی- کالبدی) بر تاب آوری سکونتگاه های روستایی در برابر خشکسالی نیز از آزمون همبستگی موران استفاده شد. یافته های تحلیل مطلوبیت وضعیت تاب آوری سکونتگاه های روستایی نشان داد که تمامی ابعاد (اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، مدیریتی، نهادی و قانونی و محیطی- کالبدی) در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. بعد اقتصادی با آماره تی ۸۹۴/۱۰۹- نامطلوب ترین بعد می باشد. از بین شاخص های اقتصادی میانگین اراضی آبی (۱۸۳/۰ R۲=) و سرانه دام بزرگ (۱۵۶/۰ R۲=)، از بین شاخص های اجتماعی، بعد خانوار (۲۱۰/۰ R۲=) و پوشش تحصیلی مقطع اول (۰۵۶/۰ R۲=) و از بین شاخص های محیطی- کالبدی، تراکم نفر در اتاق (۲۱۷/۰ R۲=) و درصد چاه کشاورزی مجاز (۱۸۲/۰ R۲=) بیشترین تاثیر را در افزایش سطح تاب آوری سکونتگاه های روستایی در برابر خشکسالی داشته اند.

کلیدواژه ها:

استان زنجان ، تاب آوری ، توسعه روستایی ، مخاطرات اقلیمی